In publicaties over de Admiraliteit van Friesland en Groningen wordt veelvuldig melding gemaakt van het gebrek aan bronnen, door een tweetal branden die grote delen van het admiraliteitsarchief hebben gedecimeerd.
Voor de Dokkumer periode, van 1597 tot 1645, is het nog extra lastig vanwege de oudheid en beperkte beschikbaarheid van vroegmoderne bronnen in het algemeen.
Maar helemaal verdwenen zijn de bronnen nu ook weer niet. Zo is bekend dat van Dokkum twee dikke boeken bewaard zijn gebleven, van 1599 en 1601, Notulen- en resolutieboek, van het zeekantoor voor convoyen en licenten, dankzij Martin Engels volledig als online transcriptie beschikbaar. Zie Resolutieboek 1599 (in Tresoar) en Resolutieboek 1601 (in Nationaal Archief).
De Resoluties van de Staten-Generaal zijn inmiddels digitaal ontsloten via Goetgevonden.
En uiteraard hebben we de publicatie van Eimert Smits FAzn, De Friesche Admiraliteit boven water, ook digitaal beschikbaar met overzichten van namen van Varend Personeel en personeel aan de wal, zoals Raadsleden, Secretarissen, Equipagemeesters, etc..
Voor de genealogie en het netwerk van de werknemers van de admiraliteit is natuurlijk AlleFriezen ook een prachtige bron, oa door te kunnen zoeken op woorden als ‘admiraliteit’ of functienaam. Verder is er nog een boek van S. Haagsma ‘Capiteynen en verdere Zee-Officieren gediend hebbende ter Admiraliteyt van Vrieslandt 1597-1795‘. Handgeschreven boek/manuscript door S. Haagsma. Nu in Collectie Fries Museum en een namenindex op onze site.
Rond 2012 publiceerde Ihno Dragt een boekje getiteld De admiraliteit in Dokkum 1597-1645.
In De Sneuper 127 werd ook extra aandacht aan de Friese Admiraliteit gegeven, met de cover en enkele artikelen, waaronder het lied van de Zeerovers gehangen bij de kettingbrug.
Fameus was de deelname van de Friese pinas aan de Zeeslag bij Gibraltar in 1607.
Uw maritieme sneupers Nykle Dijkstra, Hans Zijlstra en Jacob Roep hebben recent van vele kapiteins uit vooral de Dokkumer periode van de Admiraliteit van Friesland en Groningen (niet te vergeten!) aanvullende gegevens verzameld en in onze online genealogiedatabase ingevoerd. Opvallend maar wel te verklaren is het relatief grote aantal Groningers in de raad. Dokkum was wat dat betreft een prima locatie die zowel voor de Friezen als Groningers goed te bereiken was, mooi aan de monding van de Lauwerszee die de twee gewesten verbond.
Een begin werd al gemaakt voor de Admiraliteitsdagen van 2025 in Dokkum, waarbij op bescheiden borden in de binnenstad informatie over enkele kapiteins werd gegeven. Hieronder kunt u via de links op de namen verdere informatie vinden.
En bij het aanstaand bezoek van onze koning, op Koningsdag maandag 27 april 2026, aan Dokkum, kan deze informatie ongetwijfeld van pas komen en worden gedeeld en gepresenteerd.
Hiermee kan ook verdere kennis over de netwerken in de maritieme families worden opgebouwd en uitgebreid.
Vooraleerst een korte introductie, overgenomen van de teksten met transcripties van Martin Engels:
Behalve op zon- en “bid-dagen” werd er elke dag vergaderd; van acht tot elf en van drie tot zes uur. Uit de tekstuitgave blijkt dat de zondag nog wel eens opgeofferd werd!
De raden, de fiscaal en de secretaris moesten in Dokkum wonen; art. 48. De secretaris kwam als eerste en ging als laatste; art. 62. Hij was de notulist en de archivaris van de admiraliteit. “Stilligheydt, secreetheydt, gehoorsaamheydt en getrouwigheydt” jegens de raad en geheimhoudingsplicht m.b.t. de besprekingen en besluiten (art. 66) pasten bij het karakter van Johannes Saeckma, zoals dat in zijn latere loopbaan tot uiting kwam. Vermoedelijk heeft Johannes Saeckma zijn commissie (= aanstelling) gekregen op 1 oktober 1597; de resoluties van de Staten Generaal geven geen datum.
Het eerste generaliteitscollege bestond uit de raden Sicke Dycxtra, Hotze Aisma, Feycke Tetmans, Claes Wabbes (Friesland), Mattheus Augustijn Steins (Holland) en jhr. Johan Rengers van de Arenhorst (Utrecht); commissie 20 september. De eerste vier, de Friese raden, met Frans Jans i.p.v. Sicke Dijcxstra vormden in 1596 de voorlopige Friese Admiraliteit. Frans Jans werd voorjaar 1597 Gedeputeerde van Friesland; aan zijn korte ambtsperiode als admiraliteitsraad wordt in de notulen van 11 oktober 1599 herinnerd.
Dycxtra/Dijkstra werd in 1598 (22 mei) opgevolgd door Adam van Eysinga, Tetmans door Matthijs Oenema (20 juli) en Claes Wabbes tijdelijk door Gerl(i)acus Rispens, die tot fiscaal was benoemd (juni). Michael Heyns was voordien, sedert 8 oktober 1597, fiscaal.
Uit Groningen kwamen de raden Syabbe Broeils, Allert Clant, Joost van Cleve en Jan ten Buer (22 januari, 2 maart, 8 mei 1598). Dat Joost van Cleve als raad is aangetreden, blijkt niet; Smits noemt hem in zijn naamlijst niet.
Aysma werd in 1599 opgevolgd door dr. Ulpianus Ulpii, Rispens als raad door Sybrant Reynsz. van Workum (15 resp. 19 maart). De Groningers Roeloff Gruys (burgemeester) en Gerrit Crabbe werden op 17 april lid van de raad, hun landsman Sy(a)bbe Broils/Broyls werd op 6 september buitengewoon lid. Deze gevens uit de resoluties der Staten Generaal kunnen voor 1599 getoetst worden aan de hand van het notulenboek.
Aelbrecht/Albert Evertsz. Boner was generaal (14 juni 1597). Voordat de Friese admiraliteit tot generaliteitscollege werd verheven, was Boner secretaris; als ontvanger-generaal wordt hij tot 1599 genoemd, als commies-generaal tot 1611; hij overleed op 3 maart van dat jaar. Jan Hendriksz. Jarichs van der Ley was van 1599 tot 1621 ontvanger-generaal; voordien was hij al als plaatsvervanger van Boner opgetreden.
Johannes Saeckma werd op 22 maart 1600 procureur-generaal bij het Hof van Friesland. Dr. Rombartus Syrcxma volgde hem op als secretaris van de admiraliteit (20 mei). Mogelijk woonde Saeckma te Dokkum in het huis waarin zijn neef Suffridus/Sjoerd Hania/Hanja als secretaris van de stad sedert 1591 had gewoond tot zijn benoeming op 10 mei 1597 tot raadsheer in het Hof van Friesland. De Dokkumer burgerboeken van 1597 en 1598 zijn helaas niet bewaard gebleven. Saeckma trouwde op 8 augustus 1603 met Hylck, de oudste dochter van Albert Boner. Saeckma’s oom Feycke Joachimi Tetmans, die driekwart jaar als raad van de admiraliteit met zijn neef de secretaris aan dezelfde vergadertafel heeft gezeten (en te Dokkum in hetzelfde huis heeft gewoond?), is op 2 april 1602 gestorven.
Willem van Heteren, sedert 1599 klerk, werd 8 januari 1611 convooimeester op de haven te Dokkum; hij stierf in 1617. Hij trouwde met Saeckma’s zuster Romck, weduwe van Tiebbe Hobbema; zij overleed eind 1611.
Verder deze lijst van kapiteins van schepen van de Admiraliteit van Friesland en Groningen te Dokkum, evenals enige aanvullende beroepen als convooimeester, gewaldige, raad etc (aanvullingen welkom):
- Tjaerd Tjebbes Hobbema
- Otto van Hobbema
- Aucke Tjebbes
- Tjebbe Auckes
- Theunis Wolters Hees
- Wolter Jeppes
- Hendrick Tymens Doncker
- Tymen Hendricks Doncker
- Tjebbe Hendricks Doncker
- Jan Hendrick Jarichs van der Leij
- Here van Hottinga
- Johannes Reneman
- Caspar van Donderen
- Pouwels Jans Bu(i)tenpost
- Cleys Bauckes
- Tjaert Ryenx de Groot
- Jan Jans Vijselaer
- Joost Hendriks Bulter
- Pijter Jelys
- Jan van Ceulen Twenbergen
- Sierck Saeckes
- Douwe Hendricks Schilsma
- Lieuwe Minnes Mellema
- Meinardus van Aitzema
- Schelte Meinardi van Aitzema
- Wybrant Jongestal
- Abraham van Roorda
- Idzart (Edzard) Sjucks van Burmania
- Ritscke van Eysinga
- Sjoerd Johans van Aylva
- Syds van Osinga
- Albert van Arentsma
- Rudolf Wicheringe
- Worp (Werp) van Tjessens
- Pieter Upckes Cromwal
- Frederick Coyter
- Feycke Clases van der Leij
- Willem Ubbena van Enum
- Egge Phebens
- Epe Jans Barles