nov 262018
 

Afgelopen week presenteerde ons lid Reinder Postma het nieuwe boek Oostdongeradeel in de Tweede Wereldoorlog.

Wij mochten zijn toespraak gebruiken voor ons blog:

Geachte aanwezigen, familie, vrienden, medewerkers aan het boek… van harte welkom bij onze boekpresentatie hier in Ee.

Ee is een prachtig bewaard gebleven terpdorp. Het kent een lange geschiedenis, al voor het jaar 900 moet er bebouwing zijn geweest. We bevinden ons nu in het centrum van het dorp, in de kerk die tegenwoordig de Tsjerke op ‘e Terp wordt genoemd. De kerk moet rond 1250 zijn gebouwd. Denkt u zich eens in hoeveel mensen hier al voor ons zijn geweest. Een paar ervan zijn hier zelfs gebleven, getuige de grafstenen die op de vloer liggen.

Dat we hier nu zijn voor de presentatie van het boek over Oostdongeradeel in de Tweede Wereldoorlog heeft een aantal redenen:
De voornaamste daarvan is, dat de persoon die de aanleiding tot het schrijven van dit boek is geweest, op 21 juni 1945 vanuit deze kerk herbegraven werd.
We hebben het over Jarl Ruinen, indertijd de huisarts van Ee. Hij werd door de Duitsers in januari 1945 op 38-jarige leeftijd gefusilleerd. Hij liet een vrouw en drie kleine kinderen achter. Zijn graf bevindt zich vlak naast het pad naar de zijdeur van deze kerk.
Een tweede reden is, dat ik hier in Ee geboren en getogen ben. Jaarlijks was er een herdenking op 4 mei. Er was muziek en er werd een gedicht voorgelezen. Daarna werden er bloemen gelegd bij zijn graf. Bij veel gezinnen was een foto van dokter Ruinen in huis te vinden. Zijn dood had een grote impact op de bewoners van het dorp.

Toen ik 27 jaar was, verliet ik Ee. Samen met Yvonne woonde ik drie jaar in Dokkum en daarna streken we in Oudwoude neer waar ik werkte als onderwijzer. Het geven van het vak geschiedenis vond ik één van mijn mooiste bezigheden. Ik ben van mening dat je kinderen het meest voor geschiedenis kunt interesseren als je begint bij hun eigen geschiedenis: hun familie en wat zich in hun omgeving heeft afgespeeld.
Als we het over de Tweede Wereldoorlog hadden, viel het me op dat kinderen daarin erg geïnteresseerd waren. Ze kwamen niet alleen op school met persoonsbewijzen, een oude Duitse helm, maar ook met de verhalen van hun familieleden. Ik nodigde een oud-verzetsman uit het dorp uit om op school te vertellen en hij gaf me lijsten waarop namen van gesneuvelden stonden, daar is mijn verzameling begonnen.

Mijn interesse groeide meer en meer. Ik verzamelde materialen en publiceerde artikelen in de Kollumer krant. Yvonne stimuleerde me om de verhalen uit te breiden en te bundelen in een boek dat de naam ‘De oorlog een gezicht gegeven – Kollumerland in de periode ’40-’45’ kreeg. Dat het deel 1 was stond er nog niet op, we dachten op dat moment nog niet dat er meer zou volgen. Maar ja, dat liep anders. Een jaar later hadden Yvonne en ik samen deel 2 klaar.
In dat deel dook ineens de naam van Jarl Ruinen op.
In die tijd kwam ik in contact met Luuk Ruinen, de oudste zoon van Ruinen – daaruit is een warme en trouwe vriendschap ontstaan. Helaas kon Luuk me niet veel vertellen over het verzetswerk van zijn vader, maar hij had wel wat papieren en wilde heel graag meer weten.
Hoewel ik 27 jaren in Ee had gewoond en wij thuis in geschiedenis waren geïnteresseerd, bedacht ik dat ik zelf eigenlijk ook niets over ‘Oostdongeradeel in de Tweede Wereldoorlog’ wist!
Luuk en ik spraken in 2011 af dat ik zou proberen uit te zoeken wat er nog te achterhalen was.
Tijdens het onderzoek naar de verzetsactiviteiten van dokter Ruinen kwamen we er gaandeweg achter dat veel zaken hun oorsprong in Dokkum vonden. Dat heeft erin geresulteerd dat Yvonne en ik in 2014 eerst een boek over Dokkum hebben gepubliceerd.

Daarna volgde opnieuw een periode van onderzoek, bijgestaan door Doede Douma en Reinder Tolsma die altijd met raad en daad klaarstonden.

In de gemeente Oostdongeradeel gebeurde meer dan ik had gedacht. Natuurlijk hebben we een selectie moeten maken, maar uiteindelijk heeft het geresulteerd in een lijvig boekwerk van 472 bladzijden.

Het is opgedragen aan Luuk Ruinen.
Wat had hij hier vandaag graag bij willen zijn. Het feit dat hij zijn vader al zo jong heeft moeten missen, heeft hem zijn hele leven lang geplaagd.
Zelfs in zijn laatste dagen, toen hij in het ziekenhuis lag in 2013, vlak voor zijn eigen dood, was hij er nog mee bezig.
Een arts vroeg: ‘Ligt u wel comfortabel?’
Het antwoord van Luuk was: ‘Och, dat gaat nog wel, ik lig niet bij min tien graden in de sneeuw’
Daarmee refererende aan zijn vader die vlak voor zijn dood in januari 1945 aan de Woudweg in Dokkum in de sneeuw moest liggen.

Luuk was een warme persoonlijkheid en een gevoelig mens. Ik heb wel eens tegen hem gezegd: ‘Bij de dingen die ik hoor en ontdek, denk ik dat jij op je vader lijkt, dat hij net zo’n persoon was als jij.’
Tijdens een van onze vele gesprekken zei Luuk eens: Reinder, één ding, bij alles wat je schrijft; je hoeft van mijn vader geen held te maken – ik had hem zelf liever wat langer gehad.
Aan die afspraak hebben we ons gehouden, maar iedereen kan na lezing van de verhalen zijn of haar eigen mening vormen.

We beschrijven in het boek natuurlijk de verzetsdaden van dokter Ruinen. Hij haalde veel mensen over Joden te huisvesten. Woonde er voor de oorlog geen enkele Joodse landgenoot in de gemeente, in de oorlog waren het er 90 tot 100.
Toch gaat het boek niet uitsluitend over de onderduik van Joden. Over Oostdongeradeel in de oorlog is veel meer te vertellen. Er zijn verhalen over mannen die vechten bij de Duitse inval in mei 1940. Het gaat over verzetsacties, neergestorte vliegeniers, het politiekorps, de meistaking om maar een paar zaken te noemen.
Niet alle verhalen zijn positief. NSB’ers, landwachters, verraders, SS’ers en liquidaties van onderduikers maken ook deel uit van onze geschiedenis en komen aan bod. Hoe mensen tot hun keuzes kwamen, hoe ze ermee worstelden en hoe ze ermee weg probeerden te komen, hebben we weten te achterhalen en staat nu beschreven.

Ook de beleving van de generatie na de oorlog heeft een plekje gekregen in het boek. Hoe is het om een kind te zijn van een verzetsman, een held? Hoe is het om te moeten leven met het NSB verleden van je vader? Wat weet je zoveel jaar later nog van je grootouders die een Joods meisje in huis hadden? Hoe ga je als Joodse man om met het feit dat jouw ouders overleefden, maar dat er zovele familieleden in de oorlog vermoord werden. We gaan het nu horen van de volgende sprekers.

Als eerste zal Lineke Ruinen vertellen. Zij is een dochter van Jarl Ruinen en Klara van den Ende.

Lineke dank je voor je verhaal. Dan komt nu Willem Sonnema, zoon van Sjoerd Sonnema uit Anjum

Willem, dank je voor je verhaal; hierna willen we luisteren naar Siebe Haven, kleinzoon van Siebe Holwerda uit Engwierum

Siebe, dank voor je bijdrage en tenslotte willen we luisteren naar Harry Mock uit Jeruzalem, hij is een zoon van Leon Mock en Selma Leon uit Amsterdam, maar werd geboren in Sneek.

Harry, dank dat je dit verhaal met ons hebt willen delen. En nu maken we een reis in de tijd.

Het boek bestellen kan via Reinder Postma: 0511-452100 of rhpostma4045@gmail.com. Prijs: €29,95
Het boek telt 468 bladzijden en wordt uitgegeven met een harde kaft.

Een Namenindex van het boek kunt u hier inzien.

 Posted by at 11:25

  2 Responses to “Presentatie nieuw boek over Oostdongeradeel in de Tweede Wereldoorlog”

  1. Does this book mention the Aartsma family, originated in Ie and moved to Ingwierrum?

     

 Leave a Reply

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.