Ontdekt Dokkumer zeeroverslied uit 1630 in de schijnwerpers

Ontdekt Dokkumer zeeroverslied uit 1630 in de schijnwerpers

U heeft het ongetwijfeld gisteren al in de Leeuwarder Courant, op de radio bij Omrop Fryslan en NOS Radio 1 of via Twitter vernomen.
Een vondst van een van onze redacteuren heeft tot veel landelijke interesse geleid. Nykle Dijkstra van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland heeft namelijk een Dokkumer zeeroverslied uit 1630 ontdekt.
Hij kwam het eeuwenoude lied via de Nationale Liederenbank (Meertens Instituut) op het spoor. Het originele document met tekst en melodie bleek in een bibliotheek in Londen te liggen. Verder onderzoek in de archieven van Tresoar en het Nationaal Archief maakten het verhaal compleet.

Het zogenaamde ‘Beclach-Liedt’ verhaalt gedetailleerd over Duinkerker kapers die rovend langs de Friese kust voeren en uiteindelijk door twee kapiteins van de Dokkumer Admiraliteit door een list gevangen genomen werden. Vijf zeerovers werden uiteindelijk in Dokkum opgehangen. De historische vereniging presenteert het verhaal van de zeerovers in het nieuwe nummer van haar magazine De Sneuper dat eind augustus verschijnt en in het teken staat van de Friese Admiraliteit.

Admiraliteitslied
Piet de Haan van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland verzocht Shantykoor De Admiraliteitssjongers om op basis van deze nieuwe informatie over de Duinkerker zeerovers een speciaal Admiraliteitslied te maken. De nieuwe dirigent, de 37-jarige Ridzert Beetstra uit Stiens, reageerde meteen enthousiast. Samen met het koor, bestaande uit 38 zangers, vier accordeonisten, een fluitiste en percussionist ging hij vanaf juni aan de slag om het zeeroverslied goed in te studeren.

Primeur tijdens Admiraliteitsdagen
Op zaterdagmiddag 9 september om 15.00 uur zullen zij het Admiraliteitslied tijdens de Admiraliteitsdagen in Dokkum voor het eerst ten gehore brengen op de Grote Breedstraat (bij brug ’t Pypke).
De dirigent heeft het bestaande ‘Beklach-liedt van de vijf Zee-Roovers’ nauwkeurig bestudeerd en verwerkt in een Ierse melodie. Het verhaal komt in de tekst duidelijk tot zijn recht.
Bestuursleden Minze van den Akker en Pieter Zuidema zijn trots op het resultaat. ,,Het is een bijzonder lied geworden en past perfect bij de Admiraliteitssjongers.’’
Voorzitter Jan-Michiel van der Gang van de Admiraliteitsdagen vindt het mooi om te zien dat de bijzondere geschiedenis van de Dokkumer Admiraliteit op steeds meer manieren levend wordt gehouden. ,,Dit lied mag voortaan natuurlijk niet meer ontbreken op de Admiraliteitsdagen!’’

Allekolonisten.nl prachtige site voor onderzoek Koloniën van Weldadigheid

Allekolonisten.nl prachtige site voor onderzoek Koloniën van Weldadigheid

Het Drents Archief heeft een nieuwe website gebouwd waarop alle onderdelen van eerder verspreide

pagina’s rond de Koloniën van Weldadigheid bijeengebracht zijn.

Omdat er in het begin van de 19e eeuw grote armoede heerste richtte de officier Johannes van den Bosch in 1818 de Maatschappij van Weldadigheid op.
De doelstelling was het stichten van landbouwkolonies waarin paupers gehuisvest werden.

Er waren vrije (Frederiksoord, Willemsoord en Wilhelminaoord) en onvrije koloniën (Ommerschans en Veenhuizen). Vrije kolonisten konden hun hele leven lang het land van hun hoeve bewerken tegen betaling van een derde van hun oogst aan de Maatschappij. De onvrije kolonies waren bestemd voor het opnemen van personen van ‘minder zedelijk en goed gedrag’: bedelaars en landlopers.

Wat vindt u zoal in de database? O.a. Signalementskaarten (1896-1901), Wezenregisters, Stamboeken vrije koloniën en Burgerlijke Stand gegevens. Van een klein deel van de bedelaars is een signalementskaart met foto en beschrijvingen van de uiterlijke kenmerken gemaakt.

Zoekt u zelf eens op http://allekolonisten.nl/
Via Geavanceerd zoeken kunt u ook alleen op plaatsnaam geboorte zoeken! Zoals Dokkum bijvoorbeeld.

Lezing Dockumer Bierbrouwerijen door Warner Banga

Lezing Dockumer Bierbrouwerijen door Warner Banga

Artisante is verbouwd, een mooie gelegenheid om tijdens deze Gildeavond de uitbreiding te bewonderen.
Deze avond staat de bierbrouwersgeschiedenis van Dokkum centraal.

De Stichting Dockumer Biergilde en Bonifatius 754 hebben Warner Banga en Piet de Haan, ‘redactieleden van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland’, gevraagd de historie van dit ambacht in de Bonifatiusstad in woord en beeld te brengen. Een deel van deze geschiedenis is vastgelegd in het jubileumnummer van de Sneuper, we zullen jullie een exemplaar meegeven.

Jelke Krol van Adema Architecten zal vertellen over het proces en de vorderingen van de Micro-Stadsbrouwerij aan de Diepswal 5.

Van harte welkom bij Artisante Stadscafé , Diepswal 1, op vrijdag 30 juni om 21.00 uur!

Hondenkarren in Noordoost-Friesland

Hondenkarren in Noordoost-Friesland

Ons lid Ybele Steenstra wil graag iets met u delen.

Er waren ook in Noordoost Fryslân veel bekende en onbekende mannen of vrouwen met een hondenkar – slagers, melkboeren, straatvegers, marskramers, groenteboeren en ga zo maar door. Ieder met hun eigen verhaal. Verhalen die niet verloren mogen gaan.

Soms zijn er [ook] foto’s. Hier en daar op websites, Facebookpagina’s of in albums. Maar vaak zonder vermelding van naam.
Dat wil ik graag veranderen.

Daarvoor werk ik aan een blog https://hondenkarren.wordpress.com 
En vraag ik zo veel mogelijk verhalen, gegevens en [foto]materiaal.
In De Sneuper 36, 1996, is al eens gepubliceerd over hondenkarren, maar er is ongetwijfeld meer.

Helpt u ook mee om deze regionale geschiedenis over de hondenkarren met -bezitters completer te maken?

Dat kan door een reactie te plaatsen op mijn blog of door een mailtje te sturen naar ysteenstra@versatel.nl.

Waardering voor sneupers van de lokale historie

Waardering voor sneupers van de lokale historie

Holdinga State te Anjum

Onder grote belangstelling (een volle zaal) vertelde Philippus Breuker afgelopen zaterdag 13 mei 2017 in Easterlittens over zijn nieuwste boek “Het landschap van de Friese klei 800-1800”.

Breuker werkt graag samen met sneupers en is van mening dat deze mensen meer waardering verdienen. Zelf doet hij voor specifieke vragen over een dorp of regio graag een beroep op lokale historici. In de afgelopen jaren heeft hij die samenwerking als erg plezierig ervaren. Daarom overhandigde de auteur de twee “eerste exemplaren” van zijn boek aan een sneuper. Een van de beide gelukkigen was Reinder Tolsma. Vanaf deze plaats gefeliciteerd!   

Wie meer wil weten over de ontstaansgeschiedenis van het hele Friese kleigebied -van Greidhoek, Bouwhoek en aangrenzende grietenijen- kan zijn hart ophalen in dit boek. Dankzij al zijn vergaarde kennis kan Breuker “het landschap lezen” en goed uitleggen waarom het er zo uitziet. Met grote gedrevenheid zocht hij naar verklaringen, onder meer m.b.t. veldindeling, gemeenschappelijk grondgebruik en het fenomeen hemrik.

Rond het jaar 800 begon de ontginning en ontwikkeling van het kleigebied. Letterlijk alles wat we nu om ons heen kunnen zien -weilanden, akkers, bomen, dijken, wegen en gebouwen- is aangelegd of gemaakt door mensen. Het is een continu proces, waarbij dingen komen en gaan. Zo waren er ooit honderden stinzen, die bijna allemaal weer zijn verdwenen. De nakomelingen van de oude landadel bouwden hofsteden, herenkamers en buitenplaatsen, met bijbehorende fraaie hoven, tuinen en boomgaarden.

Aanvankelijk ‘zat’ vrijwel de hele Friese adel op de rijke kleigrond. Ter illustratie een afbeelding (collectie Fries Museum) van Holdingastate te Anjum, gebouwd in 1580 en afgebroken in 1831. Vanaf het begin van de 19e eeuw kreeg de adel een duidelijke voorkeur voor wonen op de zandgrond. Al eerder lieten rijke verveners fraaie buitenhuizen bouwen in de Trynwâlden.

“Het landschap van de Friese klei 800-1800” telt 447 bladzijden, weegt bijna 2 kilo en bevat veel fraaie illustraties in kleur. Mede dankzij foto’s van het hedendaagse landschap krijgt de lezer duidelijke inzichten in het ‘waarom’ van de omgeving waarin wij leven. Uitgebreide noten en een register op plaatsnaam (bijv. Anjum 20x en Dokkum 13x vermeld) completeren het geheel. Kortom, een historisch product waarop de uitgever, Louw Dijkstra, weer zijn best heeft gedaan. Zie www.wijdemeer.nl voor meer info.

Ingezonden door Symen Schoustra van www.irnsum.nl

Historisch Dokkum digitaal in kaart gebracht

Historisch Dokkum digitaal in kaart gebracht

Binnenkort kunnen Dokkumers digitaal opzoeken wie er in het verleden in hun huizen hebben

gewoond en wie de eigenaars waren. 
Op vrijdag 19 mei zal de Fryske Akademy een grote hoeveelheid historische bewonersgegevens uit het Dokkum van de 18de en 19de eeuw toevoegen aan het digitale informatiesysteem HisGIS. Burgemeester Marga Waanders van Dongeradeel zal de officiële lanceringshandeling verrichten. 

Op HisGIS Dokkum zal informatie uit uiteenlopende historische bronnen beschikbaar worden gemaakt, zoals de quotisatie van 1749, de volkstelling van 1830 en een serie reëelkohieren uit de periode 1750-1805. In HisGIS komen gegevens beschikbaar over beroepen, levensovertuiging, burgerlijke status, leeftijd en vermogen van de Dokkumers van weleer. De basis wordt gevormd door de bekende stadskaart van Smedema uit 1788, het oudste kadaster van 1832 en kadastergegevens uit 1887. Zo’n rijkdom aan historische bewonersgegevens is in Nederland niet eerder op deze manier in kaart gebracht.

Het uitgebreide HisGIS Dokkum is het resultaat van een samenwerking tussen de Fryske Akademy , Historische Vereniging Noordoost Friesland en het Streekarchief Noordoost-Fryslân.  
Tjeerd Jongsma van het Streekarchief zegt daarover: ‘Wij zijn verheugd dat wat in 2015 begon als een bescheiden project om oude huisnamen in kaart te brengen nu veel groter is geworden. Vrijwilliger Piet de Haan en redacteur van de Historische Vereniging Noordoost Friesland (bekend van het kwartaalblad De Sneuper) heeft hier bijna twee jaar aan gewerkt.’

Dokkum is ook een prachtig voorbeeld voor de rest van Nederland, vanwege de gevelaanzichten (gebaseerd op een publicatie van de neven Smits, Dokkum in Kadastraal Perspectief), met dit historische Google Streetview, aldus Hans Mol in een gesprek met Omrop Fryslan.

Personen en percelen.

Voor de Fryske Akademy is Dokkum de eerste stad in het project Friesland 1750-1900: personen en percelen die wordt opgeleverd. Dit project maakt deel uit van het RedBot-programma van de provincie Fryslân, waarbinnen een groot deel van het Fries cultureel erfgoed gedigitaliseerd wordt.
Het project Friesland 1750-1900 bestaat uit twee delen.
Ten eerste wordt alle laat-negentiende-eeuwse kadastrale informatie voor heel Friesland ingevoerd, en ten tweede wordt het systeem uitgebreid met een grote hoeveelheid bewoners- en huisgegevens voor in aantal steden uit de 18de en 19de eeuw. Het project ving aan in oktober 2015. Nadat geschikt en relevant bronmateriaal is geïdentificeerd, is een groep medewerkers van de Fryske Akademy begonnen met de vectorisatie (het computermatig tekenen) van het kaartmateriaal en het overnemen van geschreven informatie uit allerhande registers.

Projectleider prof. Dr. Hans Mol ziet veel perspectieven voor het uitbouwen van historische informatie over Friesland in HisGIS: ‘Dokkum is de eerste stad die gepresenteerd wordt. De andere Friese steden komen in de loop van 2017 en 2018 aan de beurt. Dit project opent talloze mogelijkheden voor nieuw historisch-ruimtelijk onderzoek.’

Fryslân Uitgebeeld nieuwe site voor Friese cartografie en cultuurhistorie

Fryslân Uitgebeeld nieuwe site voor Friese cartografie en cultuurhistorie

Vandaag, woensdag 10 mei wordt de site Fryslân Uitgebeeld gelanceerd op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. De site – een waardevolle en vernieuwende bron van informatie voor onderzoekers, scholieren en studenten en geïnteresseerden in cultuurhistorisch Fryslân – wordt officieel in gebruik genomen door gedeputeerde Sietske Poepjes.

Voor de realisatie van Fryslân Uitgebeeld is intensief samengewerkt met Rijksuniversiteit Groningen en Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar.

Fryslân Uitgebeeld is het resultaat van een wetenschappelijk onderzoek dat gedaan is door Annemarie Zijlstra – promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen – als onderdeel van het digitaliseringsproject RedBot voor de provincie Fryslân.  
RedBot heeft als doel een groot deel van het Fries cultureel erfgoed online toegankelijk te maken: museale collecties, archieven, kaartmateriaal, literatuur en films.
Nieuwe technieken
Op www.fryslanuitgebeeld.frl worden historische data met nieuwe technieken gecombineerd. Je kunt hier cultuurhistorisch onderzoek doen naar voorname huizen in Friesland zoals staten en stinzen maar ook naar rijksmonumenten.
De site maakt hierbij gebruik van oude 17e en 18e -eeuwse kaarten uit de beroemde Schotanus atlassen. Deze kaarten worden samen met de kaarten van Holland tot de beste kaartwerken van Europa uit die tijd gerekend. Ook de eerste kaart waarvoor de provincie werd opgemeten (‘Frisia Occidentalis‘, 1622) en de ‘Nieuwe Caert van Friesland‘ (1739), ‘de grootste, schoonste en nauwkeurigste Algemeene Kaart van Friesland, welke ooit is uitgegeven’ staan op de site en kunnen voor onderzoek gebruikt worden.
De kaarten waren voor die tijd heel precies maar niet zo waarheidsgetrouw als de kaarten van tegenwoordig. Daarom toont Fryslân Uitgebeeld de kaarten door middel van een aantal slimme digitale modificaties op de juiste geografische locatie van vandaag. Het systeem is daardoor erg nauwkeurig in het gebruik.
Fryslân Uitgebeeld is een site met zogenaamde GIS-functionaliteiten (Geografisch Informatiesysteem). Met nieuwe technieken is het nu mogelijk deze kaarten in één systeem te combineren met actuele kaarten én speciale datalagen met bijvoorbeeld gegevens van staten en stinzen.
 
Programma met korte lezingen
De lancering van de site is op woensdag 10 mei om 14:30 op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. Op het programma staan diverse lezingen van onder andere Annemarie Zijlstra – promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen, Yme Kuiper, bijzonder hoogleraar Historische buitenplaatsen en landgoederen, Rijksuniversiteit Groningen en Theo Spek, hoogleraar Landschapsgeschiedenis en hoofd van het Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen.
Bekijkt u ook de animatie met uitleg
Fryslân Uitgebeeld nieuwe site voor Friese cartografie en cultuurhistorie

Fryslân Uitgebeeld nieuwe site voor Friese cartografie en cultuurhistorie

Vandaag, woensdag 10 mei wordt de site Fryslân Uitgebeeld gelanceerd op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. De site – een waardevolle en vernieuwende bron van informatie voor onderzoekers, scholieren en studenten en geïnteresseerden in cultuurhistorisch Fryslân – wordt officieel in gebruik genomen door gedeputeerde Sietske Poepjes.

Voor de realisatie van Fryslân Uitgebeeld is intensief samengewerkt met Rijksuniversiteit Groningen en Fries historisch en letterkundig centrum Tresoar.

Fryslân Uitgebeeld is het resultaat van een wetenschappelijk onderzoek dat gedaan is door Annemarie Zijlstra – promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen – als onderdeel van het digitaliseringsproject RedBot voor de provincie Fryslân.  
RedBot heeft als doel een groot deel van het Fries cultureel erfgoed online toegankelijk te maken: museale collecties, archieven, kaartmateriaal, literatuur en films.
Nieuwe technieken
Op www.fryslanuitgebeeld.frl worden historische data met nieuwe technieken gecombineerd. Je kunt hier cultuurhistorisch onderzoek doen naar voorname huizen in Friesland zoals staten en stinzen maar ook naar rijksmonumenten.
De site maakt hierbij gebruik van oude 17e en 18e -eeuwse kaarten uit de beroemde Schotanus atlassen. Deze kaarten worden samen met de kaarten van Holland tot de beste kaartwerken van Europa uit die tijd gerekend. Ook de eerste kaart waarvoor de provincie werd opgemeten (‘Frisia Occidentalis‘, 1622) en de ‘Nieuwe Caert van Friesland‘ (1739), ‘de grootste, schoonste en nauwkeurigste Algemeene Kaart van Friesland, welke ooit is uitgegeven’ staan op de site en kunnen voor onderzoek gebruikt worden.
De kaarten waren voor die tijd heel precies maar niet zo waarheidsgetrouw als de kaarten van tegenwoordig. Daarom toont Fryslân Uitgebeeld de kaarten door middel van een aantal slimme digitale modificaties op de juiste geografische locatie van vandaag. Het systeem is daardoor erg nauwkeurig in het gebruik.
Fryslân Uitgebeeld is een site met zogenaamde GIS-functionaliteiten (Geografisch Informatiesysteem). Met nieuwe technieken is het nu mogelijk deze kaarten in één systeem te combineren met actuele kaarten én speciale datalagen met bijvoorbeeld gegevens van staten en stinzen.
 
Programma met korte lezingen
De lancering van de site is op woensdag 10 mei om 14:30 op Landgoed Staniastate in Oentsjerk. Op het programma staan diverse lezingen van onder andere Annemarie Zijlstra – promovenda bij Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen, Yme Kuiper, bijzonder hoogleraar Historische buitenplaatsen en landgoederen, Rijksuniversiteit Groningen en Theo Spek, hoogleraar Landschapsgeschiedenis en hoofd van het Kenniscentrum Landschap, Rijksuniversiteit Groningen.
Bekijkt u ook de animatie met uitleg