feb 272015
 
Sneuper Douwe Halbesma bericht over zijn nieuwe boek: De afgelopen jaren ben ik zeer intensief bezig geweest met het schrijven van een geschiedenis van de familie Halbesma uit De Falom. In verband daarmee is veel archiefwerk verricht en bovendien heb ik contact opgenomen met veel betrokkenen via de telefoon of email. Vrijwel iedereen was direct bereid om medewerking te verlenen waarvoor ik zeer dankbaar ben.
Inmiddels is het boek klaar. Er is een proefdruk gemaakt en binnenkort kan de definitieve editie gedrukt worden. U kunt daar op inschrijven.
Het boek wordt te koop aangeboden voor Euro 65 exclusief verzendkosten.

Ik heb zo veel mogelijk emailadressen verzameld van mensen die interesse in het boek kunnen hebben. Dat betreft niet alleen mensen met de naam Halbesma maar ook degenen die in vrouwelijke lijn van een Halbesma afstammen. Daarnaast is het een zeer interessant boek voor hen die geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van Noordoost Friesland en de Dokkumer Wouden in het bijzonder. De familie Halbesma was meerdere eeuwen (mede) toonaangevend in dit gebied en daarover wordt uitvoerig in het boek verteld. Het biedt bovendien veel informatie over de landbouw in vroeger eeuwen, boerderijen enzovoort.

Het laten drukken van een boek in eigen beheer is een vrij kostbare zaak. In de eerste plaats omdat er een beperkt aantal geïnteresseerden zal zijn en in de tweede plaats omdat de prijs daarom relatief hoog is.
Begin april zal ik de balans opmaken en bepalen hoeveel boeken er gedrukt worden. Er zal niet een heel grote voorraad worden aangehouden zodat het echt zaak is zo snel mogelijk in te schrijven.

Wilt u andere familieleden of belangstellenden op de hoogte stellen van het verschijnen van dit boek? Er zitten maar weinig mensen in het emailbestand die in vrouwelijke lijn van Johannes Douwes en Ykje Halbes afstammen. Ik weet echter zeker dat ook daar belangstelling voor het boek bestaat.

U vindt uitgebreidere informatie in de folder in pdf formaat.

U kunt uw boek reserveren via de website: http://www.douwehalbesma.nl/wordpress/  Als u het bestelformulier invult krijgt u een bevestiging retour.

Ik hoop dat er velen interesse in het boek zullen tonen.

feb 192015
 
Collega-sneuper Symen Schoustra maakte mij attent op een boekje wat hij recent in eigen beheer uitgaf over historische wandelroutes. Het beschrijft de dorpsgeschiedenis in 24 beknopte hoofdstukken, met diverse foto’s van vroeger.
Schoustra is tevens beheerder van de website over de dorpshistorie van Irnsum, ofwel in het Fries: Jirnsum.
Online kunt u zich alvast een beetje voorbereiden door de wandelroutes aan te klikken, waarbij u genummerde Vertelplekken kunt openen voor nadere uitleg.
In het boek is elk hoofstuk gerelateerd aan zo'n Vertelplek, die aangeeft waar iets interessants over te melden is. Waar woonden mijn voorouders? Waar stond die molen? Wat was hier vroeger? De historische beschrijving is opgedeeld in 3 verschillende wandelroutes, van elk 8 hoofdstukken. Het aardige is dat lezers online ook commentaar en hun eigen herinneringen aan de historische plekken en foto's kunnen toevoegen.

Daarnaast bevat het boek een korte ontstaansgeschiedenis van dit terpdorp aan de rivier de Boorne, dat zich ontwikkelde tot een lintdorp. Een kaart met de drie wandelroutes completeert het geheel, zodat het ook goed mogelijk is om deze dorpsgeschiedenis thuis op de bank te lezen. De eindredactie was in handen van Han Nijdam van de Fryske Akademy.

Dit boekje geeft ook mooi aanleiding weer eens de aandacht te vestigen op de website met Historische Wandelpaden in Noordoost Friesland. Met het voorjaar in aantocht een goede reden om weer eens de kuierlatten te nemen!
feb 122015
 
Minder bekend dan het al sinds 1839 uitgegeven De Vrije Fries, is het andere tijdschrift van de Fryske Akademy: It Beaken.
In It Beaken verschijnen wetenschappelijke bijdragen over de geschiedenis van Friesland, de Friese taal- en letterkunde alsmede over aspecten van en veranderingen in de huidige Friese samenleving met name met betrekking tot demografisch, taalsociologisch, regionaal-economisch en politiek-bestuurskundig terrein.

Voor Dokkumers is mogelijk een artikel in de recente It Beaken, jiergong 96, nûmer 1, 2014 interessant. Het gaat over Woningnood en "ruimtenood" in de gemeente Dokkum tot 1925.

De volledige inhoudsopgave van het nummer:
- J.R.G. Schuur, De plaatsing van de Schoutenrechten in hun historische context.
- Sytske Hofstee, Geestelijke maagden ofwel "klopkes" in Friesland. Oriëntatie en inventarisatie.
- Ferenc Postma, Warum der ungarische Student Thomas Gyarmati im Februar 1669 aus der Provinz Friesland verbannt wurde, oder: Das recht peinliche Ende seiner Studienzeit an der friesischen Universität in Franeker.
- Annemarie Zijlstra, Woningnood en "ruimtenood" in de gemeente Dokkum tot 1925.
- Replyk 'Toetsing van de niet zo kritische theorieën van Schuur en Henstra', door Jan Post.
- Besprek, boek Tuzenpoat en trochsetter, door Koen Zondag.
- Oankundiging boeken Anthonia Feitsma, Tussen Hemsterhuis en Grimm;
De taal van Recht en Vrijheid. Studies over Middeleeuws Friesland
, Oebele Vries.

100 siden
feb 102015
 
Het is dit jaar 250 jaar geleden dat Marijke Meu, ofwel Maria Louise van Hessen Kassel, overleed. In de rouwstoet die haar begeleidde naar de Leeuwarder Jacobijner of Grote Kerk, liepen vele Friese pommeranten mee.
Naast een mooie tekening zijn ook de namen van deze personen bewaard gebleven.

Dit stond er in de krant: Leeuwarden. De plechtige Lykstatie van haare Doorluchtige Hoogheid, Mevrouw de Princesse Douariere van Orange en Nassau (wier overlyden wy in April laatstleden bladz. 139. melden) alhier, den 13 Juny (1765) ор de volgende wyze geschied.
I. De Burgery deezer Stad en de Militie, zo wel van deeze Stad als uit andere Steden deezer Provincie, waren vroegtydíg in de Wapenen.
II. Dezelve werden geplaatst van ’t einde der Kleine Kerkstraat over de Duco-Martenase Brug , de geheele Nieuwstad langs, tot aan den Dyk, de St. jacobstraat op tot aan den hoek, als dan de rechterhand af tot aan de Groote Hoogstraat over de Brug; doch in de Kleine Hoogstraat niet; weder by de Fransche Kerk tot aan de deur onder het Orgel in de Kerk.
III. Dezelve stonden geschaard in twee reijen, eerst de Burgery zo ver dezelve kon strekken ‚ en vervolgens de Militie.
IV. De Guarde te Voet was gerangeert voor de Hofstoet ,de Kleìne Kerkstraat in, zynde voorzien van Krippen aan Vaandel, Charpen en Degens voor de Officiers , benevens zwart Flennêl voor de Trommen, en wit Cabretleeren Handschoenen voor de Officiers.
V. Op de Guarde te voet volgde het Hofgezin van wylen Haare Doorluchtige Hoogheid , geleid wordende door den jongsten Edelman den Heer Willem Hendrik van Hambroick, en wel in deeze Orde: 1. De Edelman van Hambroick ; 2. twee Keuken Borsten; twee Port-Chaise Dragers; 4. twee Lakeyen van haar Hoogheid; 5. twee Lakeyen; 6. De Mondschenker Gunst en de Hovenier Sember; 7. twee Mondkoks Benfort en Cremer; 8. twee Kamerdienaars Wattié en Habel , 9. Wehrman Dispensier en Chirurgyn , Hurter Klerk ter Secretary; 10. Coulon Hofdoctor, Hildenberg Rentmeester; 11. De Professor Оuwens Lyfarts van wl. Haare Vorstlyke Hoogheid,

VI. Hierop volgde de Keteltrom, met acht Trompetters , zijnde de Keteltrom met zwart Laken bekleed, en de Kwasten en Koorden der Trompetters met zwarte Floersen overtrokken.

VII. Een Edelman leidende de Ornamenten, zynde de Heer Baron van Schwartzenberg.

VIII. Vervolgens de ornamenten, gedragen wordende door zes Edellieden.
Het eerste kwartier van Brandenburg werd gedragen, door den Heer Jr. Age Tjepke Ruurd van Sixma; 2. het 2de Kwartier van Brandenburg, door den Heer Jr. Scbelto van Heemstra; 3. Het Kwartier van Courland, door den Heer Jr. Sicco Douwe van Ауlvа; 4. het Kwartier van Hessen, door den Heer Jr. Оnnо Schelto Tamminga van Burmania; 5. het groote Blason, door den Heer Jr. Daniel Anthony van Plettenberg; eindelyk 6. de Vorstlyke Kroon op een zwart Fluwele Kussen met 4 quasten, werd gedragen door den Heer Jr. Laas van Burmania.
IX. Alle deze bovengemelde Heeren waren voorzien van Mantels, en dubbelde Sluyers, hangende zo lang als de Mantels, gelyk mede van losse Hoeden en wit Cabretleeren Handschoenen.
X. Hier op volgde de Heer Opperhofmeester R. H. van Hambroick met eenen Staf in de hand leidende het Vorstlyk Lyk
XI. Het Vorstlyk Lyk zelve, op een Wagen, onder een zwart Fluwelen verhemelte, met zilveren Galon, Franjes en Larmes afgezet.
XII. De Wagen of Lykkoets werd getrokken door acht Paarden, met zwart Fluwelen Kleeden bekleed.
XIII. Over het Lyk lag een zwart Fluwelen Kleed, waar op gehecht waren vier Wapens van Oranje en Nassau, en vier van Hessen dus acht te samen.
XIV. Vier Edellieden deezer Provincie droegen de slippen van het Kleed, namentlyk de Heeren Jan Andries van Sytzama, Tjalling Homme van Наarsolte, Binnert Philip AEbinga van Нumalda, en Duco Martena van Вurmania.
XV. De zilvere en zwart zijde Koorden met Zilvere Kwasten, die aan de zijden en in het midden van het Verhemelte vast waaren, boven den Lijkkoets, wierden gehouden door agt Gedeputeerden uit de Steden, namelijk:
1. Uit Bolsward, door Gerrit van Velsen
2. Uit franker, Johannes Haitsma
3. Uit Sneek, Ige Mollema
4. Uit Dockum, Harmanus Bock
5. Uit Harlingen, Fedde Acronius
6. Uit Stavoren, Fongerus Douma
7. Uit Sloten, Claas Nyenhuis
8. Uit Workum, Thomas Pieters Allinga
Dus de Lijkwagen zoo als geordonneert was op marsch zijnde, wierd dezelve gevolgt door de 24 boden (die, alle in het zwart, met Mantels, Beffen en losse Hoeden met Sluijers voorzien waren), welke bestonden in de 8 oudste Ordinaris State Boden, de 4 Oudste Hofs Boden, en 12 Boden uit de andere Steeden.
Hier op volgden in de eerste plaatze de drie Marschalken van de Ceremonie, met Marschalks Staven in de hand; namelijk de Heeren Edellieden
Jr. F.H. van Harinxma thoe Heeg
Jr. E.H. van Burmania,
en
Jr. G.W. van Doys
.
Hier op volgde de Heraut van Staat, Petrus Winck, bloots hooft met een Staf in de hand.
Vervolgens de beide Kamerbewaarders der Ed.Mog.Heeren Staten, R. Keyert en J. Storm, met ongedekten hoofde, ieder voorzien met een Stok waar op een verzilverde Kroon.
Hier op volgden de Ed.Mog.Heeren, gecommitteerd uit de Staten van Friesland; als uit het Quartier van Oostergo,
Jr. H.D.E. van Aylva, C. van Scheltinga, W. Bergsma, en Jr. T. AE.J.H. van Eysinga.
Als dan de twee Bodens van Staat.
Hier op wederom de Ed.Mog.Heeren gecommitteerd uit het Quartier van Westergo, namelijk
J. Van Glinstra, Jr. S. van Haarsolte, H.U. Huber en Jr. E.S. van B. Rengers.
Twee Bodens van Staat.
Na dezelve de Ed. Mog. Heeren gecommitteerd uit het Quartier der Zevenwouden, namelyk
A. Lycklama a Nyeholt, Godschalk van Knyff, Johannes Wielinga en Mr. Johannes van Beucker.
Wederom twee Bodens van Staat.
Hier op de Ed. Mog. Heeren gecommitteerd uit het Quartier der Steden, namelijk Mr. Nicolaus Arnoldi, J.O. Faber, H. van Sloterdyk, D.B. van Scheltinga, J. van Sminia, Secrs.
Gevolgt van de twee Clerquen ter Secretarie, namelijk T. van Teutenburg en Mr. Nicolaus Tholen.
Vervolgens de Ed. Mog. Heeren Gedeputeerde Staten, namelijk Henricus Wiardus van Altena, Livius van Haersma, Jr. G.F. Baron thoe Schwartzenberg en Hohenlandsberg, Jr. W. Baron thoe Schwartzenberg en Hohenlandsberg, Jr. Schelto Hessel Roorda van Eysinga, Menno Coehoorn van Scheltinga, Jr. Epo Sjuk van Burmania, Jr. Hans Willem van Plettenberg, Hans Hendrik van Wyckel, Secretaris.
Gevolgt, twee aan twee, door Mr. P. Talma, 's Lands Fiscaal en Advocaat, D. Hamerster, Commis ter Finantie.
Mr. Julius Vitringa, Mr. Fred. van Altena/Aitsma?, H.J. van Viersen, Clerquen ter Secretarie. Mr. E.A. van Idema, Clerq ter Finantie-kamer.
Gepraecedeert door de vier Deurwaarders zonder Mantels, met ongedekten hoofde en hunne Staven in de hand met zwart Floers bekleed, benevens de twee Kamerbewaarders van het Collegie, E. Rinsma en H. Nauta, zonder Mantels, met ongedekte hoofden en ieder een Stok waarop een verzilverde Kroon in de hand.
Gevolgt door de Ed. Mog. Heeren Raden in de Hove Provinciaal, voorgegaan door de zes Deurwaarders, zonder mantels, met ongedekte hoofden, en hunne Staven in de hand met zwart Floers bekleed; als mede door den Eerste Deurwaarder C.J. Elsinga, met Mantel en Bef, houdende den Staf met zwart Floers bekleed in zijne hand.
XXII. Waar op volgden de gecommitteerden uit de respective Steden deezer Provincie,namelyk:
Uit Bolsward, twee, Gosling Braaksma, Pyter Coopmans;
uit Franeker twee, Keimpe Rengers, Pier Hessels Dijkstra;
uit Sneek twee, Johannes Feikens, Dekkens Coops;
uit Dockum twee, Gerhardus Bransma, Claas Crans;
uit Harlingen twee, Jane van Sloten, Syds Altena;
uit Stavoren twee, Dooitze Hagtingius, Gerrit Intema;
uit Sloten twee, Wybrandus Haanstra, Herke Jans;
uit Workum twee, D.F. Riemersma, Klaas van Dyk;
uit Ylst twee, M. Schaafsma, W.Hoextra,
uit Hindelopen twee, Anne Clases en Anne Tymens.
XXII. De Predikanten der Stad Leeuwaarden.
XXIV. De Fransche Predikant.
XXV. De acht oudste Advocaten voor den Hove van Vriesland.
XXVI. En eindelijk de Burgery deezer Stad, wordende gerepresenteerd door een Persoon, namelyk: Taeke Bruining.
XXVII. All de Klokken in deeze Stad begonden te luiden zo dra de Lykstatie begon, en luidden ook zo lang als dezelve duurde.
XXVIII. Het Kanon om de Stads Wallen werd 3 maal gelost, als eens wanneer het Vorstlyk Lyk op de Chaar of Lykwagen werdt gezet, nogmaals wanneer het zelve aan de Kerkdeur was genaderd, en laatstelyk wanneer de te rug togt begon. 
XXIX. Het Vorstlyk Lyk in de Kapel bygezet zynde, ging de trein de Kerkdeur, de Oranieboom genaamd , uit , de Fransche Kerk voorby, de Groote Kerkstraat in, en vervolgens naar het Hof.

XXX. Voorts zyn er geene Levry-Bedienden by de Lykstatie geëmployeerd. 

feb 072015
 
Petruskerk met maan en Jupiter, feb 2015
Vlakbij de snelweg A10-West en de kantoorgebouwen van Amsterdam-Sloterdijk staat het 17e eeuwse kerkje van Sloterdijk. Een oud terpdorpje aan de Spaarndammerdijk (Google Streetview) dat eeuwenlang aan zee lag, de Zuiderzee.
Het huidige kerkje, de Petruskerk, stamt grotendeels uit 1664, op enkele oudere onderdelen van de kerktoren na. Een kleine, nostalgische, oase in een zee van lawaai en drukte.
Vijf jaar geleden schreef ik al eens over het beeld van De verdwenen boer van Sloterdijk. Nu kijk ik eens naar de link tussen het kerkje en Friesland.

Het trouwboek van Sloterdijk, gedigitaliseerd door de Mormonen via Familysearch.org, begint in 1617.
Direct op de eerste bladzijde komen wel al een Dokkumse tegen: Maritjen Cornelis van Dockum trouwt op 23 Juli met Jan Jansz Cleijne, knecht van Antwerpen. Zouden ze ergens voor op de vlucht zijn geweest en hier in het afgelegen dorpskerkje aan het water snel getrouwd zijn?
Vanwege de ligging aan het water kon er makkelijk worden aangelegd en snel uit en weer in het schip worden gestapt.
Vlak daarna twee Leeuwarders, o.a. Tjaerck Pieters van Leuwaerden die trouwde met Neeltjen Jobsdr van Brouwershaven, op 29 december 1619. In datzelfde jaar trouwde Aeltjen Reynders van St Anna vant Bilt (St Annaparochie) met Daniel Cornelis van Hamborch (Hamburg). In september 1620 trouwen zelfs een man uit Londen en een vrouw uit 's-Hertogenbosch in het Sloterdijker kerkje!
Maar ook veel Terschellingers, Vlielanders en Amelanders en de voorouders van Eduard Douwes Dekker (Multatuli) weten het pittoreske kerkje te vinden.

Het doopboek, met daarin de Lidmaten, overledenen en predikanten van Sloterdijk begint ongeveer in 1616 en is ook door de Mormonen gescand online gezet. Het begraafboek loopt vanaf 1664, dus toen de huidige kerk gebouwd werd.
Op het kerkhof bij het kerkje liggen nu voornamelijk 20e eeuwse graven. De oudste steen dateert uit 1875. In de kerk zelf liggen vermoedelijk oudere graven.
Het Rijksmuseum heeft een aantal mooie tekeningen van Sloterdijk in de collectie.
Tarieven voor de doodgraver van Sloterdijk in 1664, naar diepte en ouwe/jonge
feb 062015
 
Zaterdag 14 februari 2015, door Jan de Vries

Verbazing dat er zo weinig bekend was over Jacob Benckes zette de spreker in 2005 aan tot wat een lange, boeiende en leerzame ontdekkingsreis zou worden. Zijn afkomst was nooit onderzocht en over de schippersgemeenschap van de Friese Zuidwesthoek, waar hij bij hoorde, was weinig bekend. Door de rivaliteit met Engeland monsterde hij omstreeks 1664 aan bij de Amsterdamse admiraliteit. Hij groeide in enkele jaren uit tot een capabele en zeer gewaardeerde officier.

Na het rampjaar 1672 deed hij als bevelhebber van zich spreken door opzienbarende acties in West-Indië. In de geschiedschrijving is zijn rol zwaar onderschat. De zoektocht naar zijn afkomst heeft een manuscript opgeleverd dat op niet al te lange termijn als boek verschijnt.

Jan de Vries (Stavoren 1958): "Geen zeeman, geen historicus, nooit in militaire dienst geweest - mijn enige ervaring met oorlogsvoering is een supermarktoorlog - toch was er voldoende affiniteit met het onderwerp. Belangstelling voor (natte) geschiedenisverhalen is waarschijnlijk al ontstaan door het lezen van de trilogie over Hotse Hiddes die in de kast achter in de 5e klas te vinden was. Net als bij Jacob Benckes wachtten echter de ouderlijke zaak en het ondernemerschap. Jacob werd geboren in Koudum en vestigde zich daarna in Staveren; bij mij was het precies andersom. Als platbodemzeiler is het niet moeilijk voor te stellen dat de Zuiderzee en al dat water in de Zuidwesthoek geen obstakels waren, maar juist het tegenovergestelde."

Leden van de NGV en alle belangstellende sneupers zijn van harte welkom!
De lokatie is het HISTORISCH CENTRUM LEEUWARDEN, Groeneweg 1, bij de Prinsentuin.
Aanvang 13.30 uur. Toegang is vrij. Parkeren kunt u in de parkeergarage Oldehove.
feb 012015
 
In het familiearchief Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg bij Tresoar zitten interessante documenten. En omdat ik bezig ben met een artikel over Doed Holdinga en haar familie heb ik vele pagina's nu als foto online staan om te transcriberen.
Naast officiële documenten waarin erfenissen werden geregeld zitten er ook wat terloopsere zaken in. Zoals een opdracht in 1646 van haar zoon Wilco Holdinga om een deur voor hem te maken. Hij geeft aanwijzingen over de formaten en schetst daarbij een tekeningetje van de situatie. Hij benadrukt dat zijn 'vrint' (een eerdere pagina vermeldt een contract met Claes Riencx Tichelaer en Hendrick Duijff, mede-ondertekend door Albert Heixan) ook vooral zijn eigen inzichten moet gebruiken om te zien wat de beste oplossing is.
De officiële brongegevens: Toegang 326, Inventarisnummer 161, Nummer blok: 209, Nummer stuk: 161. Familie Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, 1.07 Handschriften betreffende Wilco van Holdingha I zu Schwartzenberg geb 1598, 161. Enige stukken betreffende de herbouw en reparaties van Holdenborg te Rinsumageest, 1645, 1646. 3 stukken.
Met Holdenborg wordt vermoedelijk Eysinga State in Rinsumageest bedoeld.

Dit is de tekst: Eersame goede frint U.L. wilt soo wel doen ende maken mij een duer van 4 voeten breet (alles binnen werck) ofte wijdt, ende 8 voeten hooge (oock binnenwerck), nae de Friese voet maet, de steenen 12 duim ofte een voet dick, plat tussen werck, booven op de rondeel van de duer can U.L. nae eijsch met een list maken soo ghij dat selve best sult finden te behooren, oock een plaets daer een wapen in can gescuven worden den drompel sal zijn van blauwe steen Actum Aernhem den 29 Mey 1646 (handtekening W Holdinga Schwartzenberg)
hier boouen (boven?) wat ghij best nae eisch vant werck sult bevinden te behooren.


In tekenining, horizontaal: 4 voet binnen.
verticaal: 8 voet binnen

Het contract met Claes Rienxc Tichelaer en Hendrick Duijff:
Wij Claes Riencx tichelaer ende Henrick Duiff (zie onder de brief bij de weduwe)
mede handelaers vande Grote Waeren deser
Provencie van Vrieslandt, bekennen mits desen
metten E. Welg. Heere Maijor ende Ritmr.
Wilco Holdinga Vrijheer toe Swartsenburgh
veraccordeert t’zijn neffens de Bouwinge
vande Huisinge, soo die gedachte Heere
Ritmr. op holdinga State tot Rinsumageest
gedenckt tdoen, t weeten van steen, kalck
leijen ende andersins daertoe dienende, ende
dat voorde somma van hondert ende vijff carolus
guldens Des t’oirconde Onse handen ende
t onsen bede d’handt van Allert heixan
als mede Baersman (??). Actum Leeuwarden
desen 7den feb. 1645, d’post, is t verstaen
dat die floeren niet gerekent sal worden.

Handtekeningen van:    Schwartzenberg, Claas Rijncks, H Duiff, A. Heixan

Mocht u zelf aanvullingen hebben of een aantal documenten uit de reeks handschriften Holdinga Thoe Schwartzenberg willen transcriberen, dan verneem ik het graag.

Met dank aan Reinder Tolsma voor de hulp bij het transcriberen van bovenstaande!