dec 282014
 
In het boek VOC in India van sneuper Bauke van der Pol staan diverse Friezen vermeld. De
Dokkumer gebroeders Canter Visscher, over wie hij apart Mallabaarse Brieven publiceerde, komen prominent in het boek voor. Het Rijksmuseum heeft vele afbeeldingen, afkomstig van Adrianus Canter Visscher.
In India is nog een enorm grafmonument bewaard van Tammerus Canter Visscher. Tammerus was ‘secunde’, de tweede man, van het VOC-gewest Bengalen.
Van der Pol noemt ook anderen.
Zo komen in Indiase musea werken voor van Friese kunstschilders, zoals (mogelijk) Wybrand de Geest. In het Baroda Museum Vadodara Gujarat zou een schilderij moeten hangen van een Friese dame uit circa 1630 die een familiewapen toont dat vermoedelijk tot de familie Baard behoort (en gezien de molensteenkraag misschien nog iets eerder te dateren is).
Ook heeft ze naast zich op tafel een prachtige familiebijbel met weelderig zilverwerk
Kijk voor het familiewapen de online database met Friese familiewapens van Hessel de Walle er maar op na: de halve Friese adelaar en drie sterren, gescheiden door een wassenaar (halve maan) komt voor op diverse voorwerpen van de familie Baard rond 1600, zoals grafstenen en lepels.
De Stichting Cultuur Inventarisatie heeft over de schilderijen in India een uitgebreid rapport opgesteld en scans met beschrijvingen gemaakt.
Maar welke dame uit de familie Baard is het precies? Of komt ze toch uit een andere Friese familie?
dec 242014
 
Het blad voor Vrienden van Tresoar, genaamd Letterhoeke, meldt in een artikel van Ids de Jong dat uit de nalatenschap van oud-hoogleraar Frysk aan de VU in Amsterdam, Tony Feitsma (1928-2009) vele brieven zijn geschonken.

De brieven bevatten de correspondentie tussen Sytske Bierma en haar vriend Durk Feitsma tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Durk was tijdens WO1 gelegerd in Fort Vuren, bij Gorinchem. Zowel de brieven van Sytske aan Durk als de retourbrieven zijn bewaard gebleven en nu in de collectie van Tresoar.
Ook zit er een fotoalbum bij met afbeeldingen van Brantgum, waar Tony Feitsma geboren werd. Het materiaal is geschonken door het echtpaar Piet en Bea Jellema-Visser uit Nieuwe Niedorp.
Zie ook het online Feitsma Fuuns fwar it Frysk.
Wellicht mooi bronmateriaal voor onze Eerste Wereldoorlog-expert Kees Bangma!
dec 232014
 
Mededelingenblad 11en30 nummer 77, jaargang 20, januari 2015 van NGV Friesland is een themanummer over Criminele Voorouders.

Tresoar heeft prachtige dossiers van de Criminele Sententies die zeer interessant zijn voor genealogen. Zie voor een index van het Hof van Friesland 1700-1811 ons overzicht met namen.
Zie ook bv Criminaliteit in Kollumerland of Criminaliteit in Dantumadeel.

Inhoudsopgave:
- Tseard Bakker (1863-1943), in rimpen mantsje ut de Walden.
- Roelof Franses crimineel?
- Jan de Boer, tussen crimineel en kansloze.
- De ouders van Maria Catharina Piron.
- Een dappere vrouw met veel pech?
- De vader verbleef in het tuchthuis. Wytze Jeens.
- Criminele voorouder. Taeke Brandts, Surhuisterveen.
- Criminele gein. Jacob Noordstra, Elias Hommes en Andries Doem/Daum.
- Bernardus A.A. Geestman in tweevoud.
- De vagebond en de bigamiste, Klaas Davids en Saakje Alberts (Stiens).
- Zo woonde Jan Nannes (Workum), met dank aan Claas Claasens (Marrum), kleine crimineel.
dec 212014
 
Zaterdag 13 december om 10:00 uur opende wethouder Jelle Boerema samen met burgemeester Bearn Bilker (beide lid van onze vereniging) de Monumentenroute langs vierentwintig historische panden in Kollum.

De opening vond plaats bij de Oudheidkamer, Eyso de Wendtstraat 9 te Kollum. Het gemeentebestuur van Kollumerland c.a. heeft een route laten ontwikkelen, waarbij de inwoners en bezoekers extra worden geattendeerd op de vele rijksmonumenten en de geschiedenis van Kollum. Dit project is gerealiseerd met financiële steun van de Provincie Fryslân.

Wandeling
Na de officiële opening werden alle belangstellenden uitgenodigd om onder deskundige leiding van architect Broor Adema een wandeling langs de bijzondere gebouwen in Kollum te maken. Het bureau Loft ruimtelijke ontwikkeling en Adema Architecten hebben de rijke historie van Kollum onder de aandacht gebracht door een historische wandelroute in Kollum te ontwikkelen. Een route bedoeld voor de eigen inwoners, bezoekers, toeristen en liefhebbers van architectuur, cultuur en historie. Dit hebben zij gedaan in samenwerking met de stichting Erfgoed Kollumerland, ondernemersvereniging HIM, Plaatselijk Belang Kollum en de gemeente. Doel is de historie leefbaar te houden, de rijksmonumenten onder de aandacht te brengen en ook om meer bezoekers naar het centrum te trekken.
 
Monumentenroute
De monumentenroute voert de bezoekers langs de eeuwenoude geschiedenis van Kollum. Op ieder monumentaal pand is een plaquette (overzichtsbord) bevestigd met  hierop historische informatie over het gebouw en/of een aanduiding van de bijzondere eigenschappen. Ook is op deze wijze aandacht besteedt aan de Wallen en het voormalige Rechthuis in Kollum.

Kollum, een stukje geschiedenis
“Kollum is een dorp met een rijke geschiedenis en monumentale gebouwen. De historische dorpskern van Kollum is goed bewaard gebleven en samen met de diverse monumentale gebouwen lijkt het alsof de tijd hier heeft stilgestaan. Een stukje geschiedenis, maar zeker geen museum. Het bruist hier van de levendigheid!”
U kunt de historische wandelroute Kollum als pdf downloaden.
dec 152014
 
Van de redactie Vrije Fries:
De snelle veranderingen in het Friese landschap tijdens de laatste decennia blijven de gemoederen bezig houden. In De Vrije Fries van 2010 verwoordde Goffe Jensma zijn visie op dit thema. Zijn boodschap was dat de Friese gemeenschap een eigentijdse visie op het ‘Frysk eigene’ dient te ontwikkelen. Jensma’s beschouwing, getiteld ‘Plat land, diepe geschiedenis: Friesland als trauma’, was voor het Fries Genootschap aanleiding tot het organiseren van een symposium op 23 november 2012. De toen gestelde vraag was of Fryslân het jaar 2034 zal halen. Een van de sprekers, Geert Mak, verkondigde daarna zijn opvattingen ook elders. In het Friesch Dagblad van 30 april 2013 verscheen bijvoorbeeld zijn tekst van een eerder in Wommels gehouden toespraak, met de intrigerende kop: ‘Het Friese landschap interesseert ons geen bal’, gevolgd door de lead: ‘Fryslân bevindt zich in een identiteitscrisis. De bouwsels op het platteland zijn daar een voorbeeld van.’
Wat is nu de stand van zaken en hoe hoog is de nood? Ook al verandert het Friese landschap snel, toch ook weer niet zo vlug dat het geen geschikt onderwerp is voor voortgaand debat in een jaarboek. Voor deze aflevering van De Vrije Fries vonden wij Geert Mak bereid om opnieuw aan te geven hoe hij denkt over de landschappelijke transformatie van Fryslân.
Maks openingsessay wordt in het eerste deel van dit jaarboek gevolgd door een vijftal, chronologisch gerangschikte artikelen over uiteenlopende onderwerpen. In hun artikel ‘All Change’ onderzoeken Marcus Roxburgh, Hans Huisman en Bertil van Os de mogelijkheden van materiaalanalyse met een XRF-scanner om meer te weten te komen over de mogelijke organisatie van broche-productie in vroegmiddeleeuws Fryslân. Zij analyseren de koperlegering van 600 broches en bekijken de veranderingen in de samenstelling van het metaal door de tijd heen. Hiermee komen zij tot een idee over de productie-organisatie en toekomstige onderzoeksmogelijkheden.
Suzanne Rus geeft vervolgens betekenis aan het album amicorum van Wybrand de Geest, Fryslâns bekendste schilder uit de Gouden Eeuw. Vanaf 1611 liet De Geest dit vriendenboek negen jaar lang invullen met allerlei persoonlijke teksten, heraldiek en tekeningen. Dit vond plaats tijdens zijn reis naar Utrecht en Rome, voordat hij zich weer in Leeuwarden vestigde. Alleen al door de verscheidenheid aan bijdragen betreft het een uniek document.
De uitgever Abraham Ferwerda is vooral bekend als founding father van de Leeuwarder Courant in 1752. Matthijs Droog onderzocht echter de andere uitgaven in het fonds van deze Leeuwarder ‘pommerant’. Hij toont onder meer aan dat er heel wat meer publicaties van Ferwerda’s persen rolden dan de eerst wekelijkse en later tweewekelijkse edities van Fryslâns oudste krant.
Volgens hem had er dan ook allang in Leeuwarden een straat naar Ferwerda vernoemd moeten zijn.
Ben Broos brengt ons daarna via Wopke Eekhoff bij de beroemdste Nederlandse schilder uit de Gouden Eeuw, Rembrandt van Rijn, of beter gezegd bij diens echtgenote Saskia Uylenburgh. Zij was een achternicht van Hendrickje Uylenburgh, de vrouw van de al genoemde Wybrand de Geest. Een kleine wereld dus, waarvan men zou denken dat de genealogische verhoudingen bekend bleven in het publieke domein. Toch raakte Saskia als echtgenote van Rembrandt in de vergetelheid, totdat Eekhoff haar in de negentiende eeuw weer op de juiste plek zette. Hiertoe was hij in staat doordat hij een identificerende notitie aantrof in het album amicorum van de Friese jurist Rombertus Ockema.
Aan het eind van het eerste deel in dit jaarboek vraagt Gunar Boon zich af of de verbouwing van Heringastate in Marsum, beter bekend als het Poptaslot, in het begin van de twintigste eeuw een restauratie of reconstructie was. Vanwege verzakking van de state werd destijds de architect Johan F.L. Frowein, een leerling van Pierre Cuypers, aangetrokken. Froweins beslissingen en activiteiten moeten volgens Boon getypeerd worden als ‘historiserende reconstructie’.
De tweede helft van deze aflevering staat in het teken van de Beneficiaalboeken uit 1543. Van deze uitzonderlijke bron met allerhande gegevens over inkomsten uit geestelijk bezit verscheen vorig jaar een nieuwe, ook digitaal doorzoekbare editie, bezorgd door Peter van der Meer en Hans Mol. Deze uitgave werd op 18 oktober 2013 gepresenteerd tijdens een studiedag van de Fryske Akademy. Acht sprekers bogen zich toen over de vraag hoe deze bron in historisch en taalkundig onderzoek benut kan worden. Zij werkten hun voordrachten om in artikelen, die wij in samenwerking met de bezorgers van de broneditie redigeerden. Voor nadere introductie verwijzen we hier naar de inleiding van Mol en Van der Meer die vooraf gaat aan de acht artikelen. Een aankondiging van deze bijdragen over de Benificaalboeken stond al in het afgelopen septembernummer van Fryslân, het andere blad dat onder auspiciën van het Frysk Genoatskip verschijnt. Met de redactie van dit tijdschrift spraken wij de wens uit de banden aan te halen en in de toekomst meer gezamenlijk te opereren waar dit mogelijk is.
Als redactie namen wij in het voorjaar afscheid van Ernst Taayke. We bedanken hem hartelijk voor al zijn inbreng sinds zijn aantreden in 2009, in het bijzonder voor de archeologische kronieken die hij steeds energiek samenstelde. Hoewel afwezig in deze aflevering betekent zijn vertrek niet het einde van de archeologische kroniek in De Vrije Fries. Het gemis van Ernst Taayke werd dit jaar gecompenseerd door de komst van Marijn Molema in de redactie, eerder dit jaar benoemd als historicus voor de negentiende en twintigste eeuw aan de Fryske Akademy.

Inhoud
Van de redactie, 7
ESSAY
  • Geert Mak, Het Friese landschap: geen trauma maar een open wond, 9
BIJDRAGEN
  • Marcus Roxburgh, Hans Huisman, Bertil van Os, All change: The end of a metalworking tradition in Dark Age Frisia, 19
  • Suzanne Rus, Het album amicorum van Wybrand de Geest, Een uniek reisdocument, 31
  • Matthijs Droog, Drukwerk voor iedereen. Het fonds van de Leeuwarder uitgever Abraham Ferwerda (1716-1783), 61
  • Ben Broos, Wopke Eekhoff en ‘de ontdekking’ van Saskia Uylenburgh als de vrouw van Rembrandt, 85
  • Gunar R. Boon, De verbouwing van Heringastate in Marsum, 1906-1912, Restauratie of reconstructie?, 107

THEMA: STUDIES OVER DE BENEFICIAALBOEKEN VAN 1543
  • J.A. (Hans) Mol en Peter van der Meer, Inleiding, 129
  • Paul Noomen, Enkele lijnen in de ontwikkeling van het parochiewezen in Oostergo, 133
  • Jan Kuys, Vrijgesteld maar vaak ook niet, Belasting op kerkelijke inkomens in het laatmiddeleeuwse bisdom Utrecht, 147
  • J.A. (Hans) Mol, Het inkomen van zielzorgers in Friesland, 1511-1543 . 165
  • Otto Roemeling, De geestelijken van 1543: cijfers over studie en afkomst . 175
  • Henk Bloemhoff, Nedersaksische elementen in de Stellingwerver Beneficiaalboekteksten 183
  • Karel. F. Gildemacher, Het Friese landschap volgens de toponiemen in de Beneficiaalboeken 201
  • Philippus H. Breuker, De hemrik lokalisatie, datering en betekenisontwikkeling 229
  • Merijn Knibbe, De kerk, de staat en het vredesdividend, De pachtopbrengsten van kerkelijke goederen in Friesland, 1511-1543, 251
  • Dennis Worst, Hooi halen stroomafwaarts. Het belang van hooiwinning voor de veenboeren in Zuidoost-Friesland, 279
  • Geraadpleegd materiaal bij de thematische bijdragen, 299
  • Jaarverslag Koninklijk Fries Genootschap over 2013, 313
  • Over de auteurs, 317
Ook lid worden van het Koninklijk Genootschap voor Geschiedenis en Cultuur, en daarmee de Vrije Fries en tijdschrift Fryslan ontvangen? Meldt u nu aan via het online Lidmaatschapsformulier.
dec 132014
 
Het Centraal Bureau voor Genealogie meldt een nieuw nummer van het kwartaalblad Gen.magazine
Het thematisch dossier is deze keer gewijd aan België, buurland met een rijke genealogische traditie. In twee bijdragen kunt u lezen over oudheidkundigen en wapenkoningen uit het ancien régime, die hun stambomen soms met hele verzinsels en halve waarheden opstelden. Het dossier bevat ook artikelen over het meer recente verleden. Bijvoorbeeld over de vele Belgen die tijdens WO I op de vlucht in Nederland terecht kwamen, en het verhaal over de Belgische emigranten naar de Nieuwe Wereld dat verteld wordt in het Red Star Line Museum.
Inhoudsopgave:

Helden en veteranen van Waterloo
In juni 2015 is het tweehonderd jaar geleden dat Napoleon bij Waterloo definitief werd verslagen.
Militair historicus Louis Sloos vertelt over de Nederlandse helden en veteranen van deze slag.

Lutske Wester
Friesland heeft een lange traditie als het gaat om schaatswedstrijden of hardrijderijen. Lutske Wester uit Eernewoude was met afstand de beste hardrijdster van haar tijd en won maar liefst 43 wedstrijden. Ron Couwenhoven vertelt het hele verhaal.

In het kielzog van Bestevaêr
Op 29 januari komt de film Michiel de Ruyter van regisseur Roel Reiné in de bioscoop. De film belooft een historisch epos te worden over de bekendste zeeheld van de Gouden Eeuw. Otto van der Meij sprak met nazaat en ondernemer Frits de Ruyter de Wildt, voorzitter van de stichting die de nagedachtenis van de admiraal wil bevorderen.

Verborgen in het DNA
Een grootschalig genetisch en genealogisch project in België toont aan dat veel genealogen er belang bij hebben om genetische gegevens te koppelen aan hun stamboomonderzoek. Evolutionair geneticus Maarten Larmuseau legt uit waarom.

Doodstraf voor een stamboomvervalser
In 1722 werd in Gent de stamboomvervalser Cornelis van Bourgoigne terechtgesteld. Deze talentvolle schrijfkunstenaar vervalste genealogische bewijzen om er zelf financieel beter van te worden. Maarten van Bourgondiën (géén familie) deed onderzoek naar zijn ‘schaedelycke misdaeden’.

Belgen in Amerika
Tussen 1820 en 1975 emigreerden ongeveer tweehonderdduizend Belgen naar Amerika. Veel landverhuizers reisden met de Red Star Line. In oktober vorig jaar ging in Antwerpen het Red Star Line Museum van start. Het museum toont de verhalen van de Belgische migranten. Marie-Charlotte Le Bailly en Lien Vloeberghs, medewerkers van het museum, zijn steeds op zoek naar verhalen van migranten die met Red Star Line de grote oversteek maakten.

Overige artikelen In het Dossier:
Nakomelingen van Belgische vluchtelingen. Een eeuw later, door Rob Wolf
De valstrikken van de oude Belgen, door Jan Caluwaerts
De Grote Oorlog in een Hollands dorp. De opvang van Belgische vluchtelingen in Lisse, door Laura Bemelman

Verder zoals gebruikelijk in Gen. ook de rubrieken Nieuws, Gesignaleerd, NostalGen., CBG weet raad, Portret & Verhaal (van het RKD), Armoriaal, Kijk op Bronnen en de vaste columns Memo, Digitaal, Vernoeming, Vrouwen en kinderen eerst en @EricHennekam.
dec 122014
 
Het winternummer van ons verenigingsblad De Sneuper, nummer 116, heeft een prachtige coverfoto van een groep soldaten uit Noordoost-Friesland die tijdens de Eerste Wereldoorlog in Brabant gemobiliseerd waren. Wederom schrijft Kees Bangma een meeslepend verhaal over dit onderwerp.
Jaap Heeringa neemt ons mee naar het kleine terpdorpje Foudgum en laat het boeiende historische centrum zien.
Over de verwer/schilder Ruwersma schreef Hans Zijlstra een inventariserend verhaal waarin enkele van diens schilderijen voor het voetlicht gebracht worden. O.a. een zeer bijzonder genealogisch waterverfschilderij en een schoorsteenstuk worden besproken en getoond. De vraag is of er nog meer werken bekend zijn bij onze leden of verzamelaars.
In het beeldrijke nummer ook een interessant maar treurig verhaal over dominee Pybo Talma, een rouwbrief uit 1774 en een verwantschapsreeks.
Onze vaste rubrieken staan weer vol met onderhoudende verhalen en verrassende foto's.

Zo is De Sneuper 116 weer gevuld met voor elk wat wils en gevarieerde artikelen, waar de volgende keer misschien ook uw onderzoek of tekst tussen kan staan. Want wij blijven afhankelijk van de kopij van onze leden. Stuur dus vooral uw bijdrage in!
Dat en nog veel meer in dit najaarsnummer van De Sneuper dat binnenkort bij de leden op de mat valt (en u kunt ook een digitale versie als gratis extra krijgen!):

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- Noordoostfriezen bij mobilisatie in 1914, Kees Bangma
- Historische centrum Foudgum, Jaap Heeringa
- Schilder Wessel Pieters Ruwersma, Hans Zijlstra

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Dit zijn rampvol leven, Pybo Talma, Sylvia Binch-Talma
- Een rouwbrief uit 1774, Hans Zijlstra
- Twee portretten en een diploma, Albert Stol/Hans Zijlstra

- Verwant aan Jan Ritskes Kloosterman, Mattie Bruining
RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare...,Ale Hansma

- De koffer van Mathilde: Volkenkunde in Ludwigs foto-album, Hilda Bouta
- HERALDIEK: stadswapens van Dokkum 2, Rudolf Broersma

- Diaconierekeningen: Bosck sonder boomen, Piet de Haan
DIGITAAL, ACTUEEL & VARIA
- Digitaal verhaal: Scans en databases, Hans Zijlstra

- Ingeboekt: De oorlog een gezicht gegeven, deel 3 (Dokkum), Warner B. Banga

Op de Praatstoel 2: verhalen uit NOF. Bestel dit fantastische boek (leuk als kadootje)! Slechts 20 euro voor ruim 400 pagina's hardcover (plus verzendkosten 6,75 ivm dikte boek. Af te halen in Dokkum, Oosternijkerk en Amsterdam zonder verzendkosten).
 
Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier. 
dec 042014
 
Zaterdag 13 december 2014. Lezing door Jan Jellema:
VROEGE GENEALOGIE EN GEOLOGIE VAN FRIESLAND

Helaas is het aantal geschreven teksten uit de Middeleeuwen minimaal. Elke stamboom bestaat uit enkele feiten en veel gissingen. De logische opeenvolging van woonplaatsen van families kan iets ondersteund worden door nieuwe inzichten van de GEO-logische ontwikkeling van Friesland in de Middeleeuwen. Van de meeste terpen is bekend hoe oud ze zijn en hoe de Friese migratie is verlopen. Mijn belangstelling gaat uit naar de landschappelijke en culturele ontwikkeling van Friesland in de eerste duizend jaar.
 
Jan Jellema, geboren in Harlingen, studeerde Waterbouwkunde in Delft. Eerste tien jaar in het buitenland, stedelijk en landelijk drinkwaterprojecten gebouwd en opgezet. Daarna als manager IT bij de Rijksoverheid gewerkt en voor zijn pensionering Europese IT-projecten gedaan voor de geologie bij TNO. - Hij vertelt: “Helaas ben ik een belabberde stamboomonderzoeker/genealoog. Ik ben ongeschikt voor archiefonderzoek. Maar ik ben vol bewondering voor de echte onderzoekers en verwerk elk advies en elke opmerking, met als doel een achtergrondbestand te krijgen voor query's en verdere studie.”

Enkele stellingen:
Het hart van Friesland ligt bij Wommels - Friese herenboeren zijn hoogstaande ondernemers – De familie-naam is méér dan identificatie - Migranten uit Friesland zijn terug te vinden van de Far Oer tot Zwitserland.

Na afloop van de lezing is tot 5 uur gelegenheid voor informatie-uitwisseling. Het zou leuk zijn als iedereen zijn eigen genealogie, kwartierstaat, foto’s en andere gegevens zou meenemen, in de computer of op papier, om er een gezellige middag van te maken.

Leden van de NGV Friesland en belangstellenden zijn van harte welkom op deze bijeenkomsten!

De lokatie is het HISTORISCH CENTRUM LEEUWARDEN, bij de Prinsentuin.
Aanvang 13.30 uur. Toegang is vrij. Parkeren kunt u in de parkeergarage Oldehove.
dec 022014
 
Reinerus Neuhusius (1608-1679) studeerde in Franeker en werd daarna rector van de Latijnse school in Harlingen. In 1638 werd hij rector in Alkmaar,waar hij zijn school tot grote bloei bracht. De eraan verbonden kostschool trok leerlingen van heinde en ver: veel Friese adellijke families stuurden hun zonen er naar toe. Reinerus beschikte over een groot netwerk, zowel in Friesland als in Holland, en hechtte daaraan kennelijk veel waarde. Hij zorgde zelf voor de uitgave van achthonderd eigen brieven, en daarbij 121 van anderen, alle in het Latijn.

Uit deze grote verzameling zijn voor deze bloemlezing 28 brieven met zorg gekozen, onderverdeeld in de volgende categorieën: landelijke coryfeeën, hoogleraren van de Franeker universiteit, Friese notabelen, familieleden en leden van de Friese adel, de ‘nomenclatura’, zoals Reinerus ze zelf noemde. Als bijlagen bij de brieven werden soms verzen verzonden, gelegenheidsgedichten bij het verschijnen van een nieuw boek, of rouwverzen. Hiervan zijn een aantal ook gepubliceerd, met zowel de Latijnse tekst als een vertaling.

De brieven worden voorafgegaan door een uitvoerige biografische inleiding, een studie over Reinerus’ werkwijze als correspondent, een alfabetische lijst van alle correspondenten, een bibliografie van het werk van Reinerus en een bibliografie van literatuur over hem. Tenslotte volgt een beschouwing over Reinerus’ bibliotheek, waarvan de auctiecatalogus bewaard is gebleven.

SYBREN SYBRANDY, eertijds verbonden aan de Universiteitsbibliotheek van de Rijksuniversiteit Groningen, is classicus en lid van de Fryske Akademy.
PITER VAN TUINEN, oud-rector van het Christelijk Gymnasium te Utrecht, is classicus en expert op het gebied van Latijnse scholen in Friesland.
 
Geldzucht en godsvrucht, Bloemlezing uit de brieven van rector Reinerus Neuhusius (1608-1679)
ingenaaid / ca. 200 pagina's / zwartwit
15,5 x 23 cm / € 19,50 / NUR 616 /
ISBN 978-90-6273-895-3 / Opmaak Jan Tiemersma
Verschijning begin december.
Te koop bij de Afûkwinkel, via www.afuk.nl en op het Fryske Filologekongres.
nov 272014
 
Deels overgenomen (met toestemming) van artikel Johanna Kommerie-Gercama in de Streekkrant Friesland

Het was niet de eerste keer dat Banga een boek samenstelde over molens. In 2010 publiceerde hij het boek “Jim mutte komme: ut waait!” over de bijna honderd molens die de gemeente Dongeradeel ooit rijk was. Aan dat boek werkte hij elf jaar. Voor het boek over molen Windlust had hij minder tijd nodig, ruim anderhalf jaar. 'Ik ben jarenlang bestuurslid geweest van de Stichting Monumentenbehoud Dongeradeel. Deze stichting heeft in Dongeradeel 26 kerktorens en 7 molens in haar beheer. Zo kwam ik aanraking met molens. Vanaf de eerste keer dat ik een molen instapte kreeg ik 'een klap van de molen'. Molens zijn levendige monumenten. Het kraakt, het piept, het ruikt, het draait, het leeft! Nadat ik het boek over de molens en molenaars in Dongeradeel klaar had, heb ik een jaar nagedacht over wat het volgende project ging worden. Ik heb toen het plan opgevat om een boek te maken over de molens op Ameland en was daar ook al mee begonnen. Maar toen brandde Windlust af. Dat zou de plannen flink gaan veranderen.' Banga had in een eerder stadium het molenarchief van Kollumer Willem Entrop overgenomen, waarin ook een hoop informatie over Windlust te vinden was. Met Franc Hylkema van de gemeente Kollumerland c.a. sprak ik over het idee om een klein boekje te maken voor wanneer Windlust heropend zou worden. Hij bracht me in contact met Jacqueline Brauwers van Stichting Erfgoed Kollumerland en Nieuwkruisland. Met haar besprak ik wat we zouden kunnen doen voor een boekje. Dat is uiteindelijk wat uit de hand gelopen. Inmiddels is het een hardcover boek van 200 pagina's geworden in fullcolour!' lacht Banga.

Voor het boek deed Banga samen met Piet de Haan van de Historische Vereniging Noordoost-Friesland, die goed is in genealogie, uitvoerig onderzoek naar de geschiedenis van de molen in Burum en zijn molenaars. Verschillende woensdagmiddagen zat het duo in het archief in het gemeentehuis in Kollum. Verder interviewde Banga betrokken Burumers over de molen. 'Het allereerste interview deed ik met Gerrit Bremer, oud-molenaar van Windlust. Hij is inmiddels 84 jaar, maar kon me van alles vertellen over hoe de molen was toen deze nog zijn originele functie had. Willem Kloppenburg, een rasechte Burumer, lijfde mij vervolgens in in de geschiedenis van zijn dorp. Hij nam mij mee naar mensen die in plakboeken uniek beeldmateriaal hadden. Veel Burumers gaven mij hun foto's zo in bruikleen mee om in te scannen, waardoor het boek een hoop uniek beeldmateriaal heeft.'

Ook met de vier huidige molenaars van Windlust, Meindert Broersma, Pieter Anko de Vries, Marco Hiemstra en Tjerk van der Veen, hield Banga interviews. 'Dat waren soms hele emotionele gesprekken. Alle vier zijn ze enorm blij met dat de molen in ere hersteld wordt, maar de molen zoals die was, krijgen ze nooit meer terug. In de oude molen waren bijvoorbeeld een hoop inscripties, wat echt een traditie is onder molenaars. Deze komen nooit terug. ‘Eén van de molenaars huilde tijdens ons gesprek, omdat dit stuk geschiedenis nooit weer terug kan komen. Dat was een waardevolle kijk in het privéleven van de molenaar en dat maakte het ook een bijzonder gesprek.' Naast emotionele verhalen kreeg Banga uit Burum ook een hoop andere bijzondere verhalen. 'De brand in 2012 was natuurlijk een regelrechte ramp, maar veel Burumers vertelden dat het een wonder was dat er niet al eerder brand was geweest in de molen. Veel mensen zeiden dat ze vroeger wel stiekem hadden gerookt op zolder. Het was eigenlijk dom geluk dat er nooit eerder iets gebeurd was.'

Tijdens het onderzoek van Banga naar de molen kwam hij achter veel leuke wetenswaardigheden. Zo ontdekte hij waar nou eigenlijk de naam 'Windlust' vandaan kwam. Deze naam bleek al veel eerder te zijn gebruikt dan tot voor kort werd aangenomen. Ook Reinder Dirks Hamming, een molenaar die een belangrijke rol had gespeeld in de kerkelijke Afscheiding in de 19e eeuw, is een naam die Banga niet snel zal vergeten. 'Ik heb heel lang gezocht naar wat er verder met hem was gebeurd. Op een gegeven moment was er niets meer over hem te vinden. Uiteindelijk kwam ik erachter dat hij naar Dokkum is verhuisd en daar ook is overleden. Hij blijkt tegenover mijn huis op de dwinger te zijn begraven!'

Wat Banga het meest bij zal blijven van de periode van herstel van Windlust is hoeveel waarde de Burumers hechten aan hun molen. 'Daar heb ik me echt over verbaasd. Men heeft zich zo massaal ingezet voor deze molen. Iedereen heeft zijn eigen herinneringen, maar er is niemand die vroeger niet in die molen heeft gespeeld. Het hele dorp wist bijvoorbeeld waar de sleutel lag. Iedereen voelt zich verbonden met de molen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat iedere huishouding straks een boek in huis zal hebben.'

Het boek De geschiedenis van koren- en pelmolen Windlust, Burum is verdeeld in drie delen; deel één gaat over de standerdkorenmolen die in 1785 door brand verwoest werd, deel twee over de molen die in Burum stond van 1786 tot 2012 en het derde deel over de herstelwerkzaamheden. In het boek is ook een namenindex opgenomen met bijna vijfhonderd namen van mensen die met de koren- en pelmolen Windlust in Burum te maken hebben gehad en die Banga tijdens zijn historisch onderzoek tegenkwam.

  1. Historisch Tijdschrift Fryslan met Friese walvisvaart, prentkunst en zilversmeden
  2. Foeke Sjoerds populair bij zilveren lepel-vervalsers
  3. Genealogysk jierboek 2014 met voorouders Jacob Benckes
  4. Lezing Erik Betten over Dokkumer Ee, zondag 23 november
  5. Tienminutenpraatjes NGV Friesland op zaterdag 15 november
  6. Amsterdamse School heeft roots in Dokkum
  7. Nieuwe boeken over het Nederlandse hofje
  8. Adrianus Bergsma en de Koning van Groningen
  9. Inhoudsopgaven Genealogyske Jierboeken van de Fryske Akademy
  10. Boek over Nes laat het verleden herleven
  11. Facsimile-editie van de Schotanus-Atlas uit 1718
  12. Moord en een vreemde Aylva in Jorwerd
  13. 11en30: Vlieland, Herman Brood en Friese vluchtelingen
  14. Nieuw: De Bosatlas van het cultureel erfgoed
  15. Boek ‘De oorlog een gezicht gegeven’ in Dokkum gepresenteerd
  16. Famillement, het landelijke genealogie-evenement in Leiden
  17. Afwisselende ledendag in Buitenpost
  18. De Sneuper 115 met Vribon, Hugenholtz en Friese relieken uit 13e eeuw
  19. Aan tafel met Historisch Tijdschrift Fryslan
  20. Vondst oude grafzerk Dokkumse in kerk Schalsum
  21. Zomereinde in Bears
  22. Nieuw boek Nes en haar bewoners
  23. Historicus Arjen Dijkstra nieuw lid Fryske Akademy
  24. Kanonnen Van Bouricius in kasteel Hackfort te Vorden
  25. Foppe van Aitzema als Herr zu Lipperode, Silly und Ailssheim in adelstand verheven
  26. Open Monumentendag in Dokkum over Verkeer & Vervoer, 13 september 2014
  27. Groepsportretten en de Maaltijd te Dokkum
  28. Opera Keapmanskeunsten in Openluchttheater Burgum-De Pleats
  29. Nieuw boek over Dokkum in de Tweede Wereldoorlog van Reinder Postma
  30. Fulda vol van Bonifatius
  31. Frans van Donia tekende namens Friesland de Vrede van Münster in 1648
  32. Friese taal in ontwikkeling voor Google Translate
  33. Friese taal in ontwikkeling voor Google Translate
  34. Historisch tijdschrift Fryslan met Frans van Aylva
  35. Voornamen in Noordoost Friesland
  36. Fries zilver met alliantiewapen Idema, Leeuwarden, ca 1700
  37. De boeiende muntgeschiedenis van Dokkum en Klaarkamp
  38. Marten Jans Schaaf uit Dokkum, zeeheld van Drenthe in Tachtigjarige Oorlog
  39. Bernardus Accama nummerde zijn schilderijen. Wie heeft hoogste nummer?
  40. 11en30 en geneagrammen
  41. De Friese schilder Wessel Pieters Ruwersma
  42. De Sneuper 114 met drinkdobben, Opskuor en familieschilderij
  43. De Sneuper 114 met drinkdobben, Opskuor en familieschilderij
  44. Index op de floreenkohieren van Oostdongeradeel.
  45. Audrey Hepburn, dochter van barones Van Heemstra, op cover Gen.magazine
  46. Mummies en aardappels uit Friesland
  47. Friese schippers en de Deense ossenhandel
  48. Zomer-expositie 2014 Oudheidkamer Kollum: Esonstad: Mythe of werkelijkheid?
  49. Expositie Windmotoren in Fries Landbouwmuseum Earnewâld
  50. Expositie Windmotoren in Fries Landbouwmuseum Earnewâld
  51. Wat is mijn link met familie Schenck van Toutenburg?
  52. Voorbereidingen nieuw boek over Dokkum in oorlog
  53. Boeiende uitstalling en lezing over rouwgebruiken
  54. Vlaskamp boek op basis archief boomkwekersfamilie Bosgra
  55. Bijna 1000 jaar oude munt geschonken aan Admiraliteitshuis in Dokkum
  56. Niawier enthousiast over ledendag Historische Vereniging Noordoost-Friesland
  57. Klooster Klaarkamp, middeleeuws klooster in Noordoost Friesland
  58. Wonderen van Niawier op ledendag Historische Vereniging Noordoost-Friesland
  59. 11en30 april 2014 NGV Friesland met Ameland cover
  60. Historisch Tijdschrift Fryslan over Fries toneel
  61. Zeemijn monument in Peazens stap dichterbij
  62. De Sneuper 113 met Ohne, zeemijn en pater Mets
  63. De familiebijbel van Geeske Harmens uit Burum
  64. Gen.magazine nieuw tijdschrift CBG
  65. Johannes Veltdriel, burgemeester van Dokkum in 1630 voor Staten Generaal naar Rusland
  66. Gens Nostra: een nieuwe poging in 2014
  67. 25 Frisse Fryske Ferskes, debuutbundel van Tomke Dragt
  68. De huurders en eigenaren van Noord-Friesland Buitendijks vanaf 1511
  69. Bierpissen en vrouwensmijten in Aldfryske rjocht
  70. Adelborst Beilanus uit Ee in Slag bij Doggersbank op Eensgezindheid
  71. Wiebe Siewerts uit Molkwerum bracht collectie Seba naar de tsaar
  72. Historisch Tijdschrift Fryslan over Eerste Wereldoorlog
  73. De Caeskopers, een Zaanse koopmansfamilie in de Gouden Eeuw
  74. Herdruk boeken: Wierum en haar bewoners en De Hellinga’s
  75. Friese dwerg Wybrand Lolkes internationaal bekend
  76. Friezen in South-Africa’s Stamouers
  77. Friezen in South-Africa’s Stamouers
  78. Bijzondere Friese en Groningse vondsten
  79. Holwerder kapitein Hoekstra leed in 1871 schipbreuk bij Macao
  80. Maritiem symposium op zoek naar echte schepen
  81. Een familieverhaal van een stoere voorvader
  82. De steen van Meester Chirurgijn Pieter Alma uit Ee