nov 302013
 
Onlangs heeft het CBG een vernieuwde versie gelanceerd van de Heraldische Databank.

De Heraldische DataBank (HDB)
is een product van het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) en brengt de rijke Nederlandse familieheraldiek in kaart. In de HDB zijn moderne en historische wapenafbeeldingen op naam toegankelijk gemaakt. Deze hebben vaak een beschrijving en zijn voorzien van bronvermelding, waardoor de HDB een waardevol instrument wordt voor allerlei soorten van wetenschappelijk en familiehistorisch onderzoek.

Als we dan weer eens op Dokkum zoeken dan zien we familiewapens van o.a. de familie Bergsma (Bargsma) met de varkentjes (bargjes), De Roos, Land (interessant genoeg met een type VOC-schip waarmee mogelijk Jan Pieter Land, een oud-burgemeester, jeneverstoker en hoofd van het postkantoor van Dokkum gevaren heeft. Hij was ook bij de VOC.), Tritzum, Riemersma, Quintus en Vlastra (een nieuw wapen met vlas).

Uiteraard vind je op zoekwoord Holwerd, Schiermonnikoog of Ameland ook het een en ander. Probeer het eens uit via http://www.heraldischedatabank.nl/ !

nov 292013
 
Onlangs werd het eerste (grote) deel van de transcribering van de Sonttolregisters online voltooid. De periode 1634-1857 met 1,5 miljoen passages is daarmee doorzoekbaar op o.a. naam schipper en thuishaven.
Als we dan even zoeken op thuishaven Dokkum vinden we de oudste vermelding in 1636, toen Fudde (Fedde?) Jansen de Sont passeerde met stenen, zout, oud ijzer, bakstenen en dakpannen.

Andere Dokkumers die voor 1681 de Sont passeerden: Datum passage, Naam schipper, Thuishaven, Vertrekhaven, Aankomsthaven.
17-4-1652Jan PetersenDockum,Dockum - Dantzigh
19-4-1652Clauss GeertsenDockum,Dockum - Kiøbenhafn
25-5-1652Clauss GoosenDockum,Danzig - Dockum
5-6-1652Jan PieterssenDockum,Riga - Dockum
2-7-1652Claus GoossenDockum,Aallborg - Stettin
27-3-1653Claess GeertssenDockum,Aalborig - Damzig
8-4-1653Johannes EdwisDockum,Dockum - Sillsenhaffen
30-5-1653Johanness DouwessDockum,Dansig - Holland
11-6-1655Claes DockumDockum,Dockum - -
9-12-1655Jan PeterssenDockum,Amsterdam - -
19-7-1656Frans GodtzenDorkum,Allborg - -
12-9-1656Clauss GoessenDochum,Dochum - -
27-10-1656Claes GorsenDockum,Colbergen - -
23-4-1657Claes GassesDockum,Alborg - Dantzig
12-11-1657Claes GossenDockum,Dockum - -
28-5-1658Claes GossenDockum,Stochholm - -
31-7-1658Claes DossennDockum,Hamborig - -
28-8-1661Class GossumDockum,Harlingen - -
20-8-1662Peter BerentzennDockum,Amsterdam - -
15-5-1663Claus GossenDøckum,Allborigh - -
22-7-1680Frerick IeppessDockum,Hamborg - Statin
9-9-1680Hendrich JaspesDockum,Stetin - Hamborg

De periode van 1497-1634 gaat men proberen via crowdsourcing te realiseren. De scans staan overigens al wel online! Als u geinteresseerd bent om een bijdrage te leveren, stuurt u dan een mail naar de projectleiding bij Tresoar.
nov 282013
 
Het Stadsarchief Amsterdam heeft een index online van de Averijgrossen.

Koopvaardij hoeker, G.Groenewegen, 1787, Rijksmuseum
In de index kan gezocht worden op naam van de schipper, datum of periode, naam van het schip (via de knop ‘ander’), of haven van vertrek of bestemming (via de knop ‘locatie’). Gebruik voor meer zoekopbrengsten een wildcard (*) aan het begin of eind van de zoekterm.

Helaas kan niet gezocht worden op thuishaven. Als je echter wel de naam van de schipper hebt kun je leuke aanvullende zaken vinden. Allereerst de naam van het schip en reisbestemming. U kunt ook direct de bijbehorende scans van de documenten bestellen, maar daar moet u wel voor betalen.

Ik heb eens even gezocht op de Dokkumer schippers Veltcamp. En met een wildcard (*) vond ik inderdaad een paar vermeldingen, en wel tussen 1798 en 1802:
naam schipper: Veltkamp, Enne Lubbers    datum vertrek    23-09-1780  
naam schipper: Veltkamp, Enne Lubbers    datum vertrek    08-09-1798  
naam schipper: Veldkamp, Enne Lubberts    datum vertrek    23-10-1801
naam schipper: Veltkamp, Enne Lubberts    datum vertrek    16-06-1802
Scheepsnamen:
1780: Op Hoop van Goede Negotie
1798-1802: De Trijntje en Petronella

Over de schippersfamilie Veltkamp publiceerde ik al eens eerder op dit blog.
nov 272013
 
Dit jaar is het 200 jaar geleden dat Friesland werd bevrijd van de Franse overheersing. Het waren .
Kozakken die Friesland als eerste bevrijders bereikten
Het nieuwe nummer van Historisch tijdschrift FRYSLÂN heeft een focus op het jaar van de bevrijding, 1813, waarin ook het Koninkrijk der Nederlanden ontstond.
Wat is zoal de inhoud van Historisch tijdschrift FRYSLÂN, 19de jaargang, nr.6, november/december 2013? Dit is wat de redactie meldt:

De keuzes van 1813
Dit en de komende twee jaar wordt veel aandacht besteed aan “200 jaar koninkrijk”. “1813” is een belangrijk jaar in de vaderlandse geschiedenis. Het geldt als een nieuwe start op de puinhopen van de Franse Tijd.
Feitelijk herdenken we twee eeuwen Oranje op de troon en, min of meer, twee eeuwen de centraal bestuurde natiestaat als reflex op de chaos die de oude Republiek er met haar gewestelijk gekift en gekijf van had gemaakt. Deze vastgebakken zwartwit-tegenstelling bepaalt de feestelijkheid van vandaag. Vraag is of die hosannah terecht is, of we ons niet teveel laten leiden door het beeld dat achteraf is ontstaan. Komt dat wel overeen met de historische werkelijkheid? En, wat ons betreft: deed toentertijd ‘de Friese geschiedenis’ niet meer mee om de toekomst vorm te geven? Had ze afgedaan als inspiratiebron? Of spanden de frisisten zich in om de gewestelijke eigenheid meer volume en heroïek te geven, als extra argument tegen het weggeven van de soevereiniteit aan “Den Haag”?

Deze Fryslân reflecteert de keuzes van toen tegen de achtergrond van hun alternatieven, al dan niet gedreven door persoonlijke belangen en hardnekkige oude principes. En: hoe Fries konden de federatieven zijn nadat eigenlijk al in 1801 onder zware Franse druk het pleit was beslecht en de kans op gewestelijke soevereiniteit zo goed als verkeken was? Jacques Kuiper, gepromoveerd op het onderwerp, met o.a. De lotgevallen van een Friese Jacobijn, Cornelis Godschalk en Een duivels complot: Het Kollumer Oproer van 1797. Philippus Breuker, op dit terrein bijna publicist te noemen, met 1813: rem op de ontwikkeling van het liberalisme. En Peter de Haan, met het verhaal van de bevrijding van de Fransen: Kozakken verjagen Fransen (Leeuwarden), laten in vier artikelen hun licht schijnen op een interessante fase van onze geschiedenis.

Als een soort aankondiging van een later themanummer over de Friese film, een kort artikel van Syds Wiersma van het Fries Film Archief. Verder vertelt Nelleke IJssennagger over de opvallende Joost Swarte-strip in het Fries Museum, is er aandacht voor een fraaie uitgave over historische vestingwerking in het Noorden, de vermarkting van de Canon van de Friese Geschiedenis via de Omrop, en belicht Doeke Sijens de meest volkse van de Friese Bewegers, Waling Dijkstra (de man die tot zijn dood in 1914 te Holwerd schrijver en boekhandelaar was).
Verder nog een pagina met foto van een spitkeet/ plaggenhut op de heide tussen Zwaagwesteinde en Twijzel vanuit de Topografische Atlas van het Fries Museum.

Het is weer een volle en rijke editie, de Fryslân van november/december!

Fryslân, het historische tijdschrift, editie november 2013, is nu te koop!
nov 222013
 
In 2012 schreef ik al eens op dit blog over de bekende grote blauwe boeken van Herma vd Berg over De Monumenten van Geschiedenis en Kunst in Noordelijk Oostergo. Toen waren al de delen over de Dongeradelen, Ferwerderadeel en Dantumadeel volledig gedigitaliseerd en online doorzoekbaar.
Nu is daar ook Kollumerland en Nieuwkruisland bij gekomen. Dan hebben we het dus over plaatsen als:

Augsbuurt
Burum
Kollum
Kollumerpomp
Kollumerzwaag
Munnekezijl
Oudwoude
Triemen
Veenklooster
Warfstermolen
Westergeest
Zwagerbosch

Ook recent is er een prachtige nieuwe zoekmachine voor historische boeken en publicaties gelanceerd. Met Delpher zoekt u in meer dan 1 miljoen boeken, kranten en tijdschriften. 

En als u toch gewoon het liefst een papieren boek in handen heeft dan heeft ons lid Jan Dijkstra voor zijn medeleden nog boeken in de aanbieding met 20% korting

01. Dongeradeel Byda Aestersiida Der Pasen. Uitgave It Baeken - July 1964,
228 Pagina's. Met o.a.foto's, illustraties en namenindex. By it ofgaen fan Boargemaster F. Sijtsma
Prijs 14,50.
02. Reboelje yn de Dongeradielen. Door D.P. Keizer. ISBN 90062722318.
128 pagina's. Zie ook de index met namen in dit boek,
Prijs € 12,00.
nov 192013
 
Waarom start Rijksdienst terponderzoek Hiaure?

In de kerk van Hiaure is donderdag 21 november een Dongeradeellezing door Rijksconsulent  Dr. Jos Stöver van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed in Amersfoort.
Stöver is enthousiast over de betekenis van de eerste proefboringen in de Hiauster terp die wellicht wijzen op bewoning in de ijzertijd, ver voor het begin van de jaartelling. Hij schetst een beeld van deze eerste 'Jousters' , wat hen kenmerkt, waarop ze jaagden en of ze wellicht later ook betrokken kunnen zijn geweest bij de onopgeloste moord in 754 op de heilige Bonifatius...

De terpafgraving met archeologisch onderzoek, gaat komend voorjaar in Hiaure van start.

Waar: kerkje Hiaure
Wanneer: donderdag 21 november 2013
Aanvang: 20.00 uur

Wij zorgen weer voor koffie en een warme kachel.

Van harte uitgenodigd, gratis entree, iedereen is welkom!

Stichting Vrienden van de kerk Hiaure
Evt. informatie bij Bert Barten, 0519 220104
Locatie via Google Maps.
nov 172013
 
Het is al weer even geleden dat ik via een 'prijsvraag' van Tresoar op Twitter het idee kreeg ingewilligd om de Volkstelling van 1744 in Friesland gedigitaliseerd te krijgen. De scans waren al wel beschikbaar maar er waren nog geen transcripties in de Tresoar database viel mij pas recent op. De voormalige gemeenten Oostdongeradeel en Westdongeradeel waren al door o.a. Piet de Haan getranscribeerd.

Na wat rondvragen bij projectleider Aly de Boer van Tresoar ontdekten we dat Rinske van Brederode de transcriptie van Dokkum voor haar rekening had genomen en eigenlijk al zo goed als klaar was. Ze stuurde de excel-file naar Tresoar, waar nog een laatste kwaliteitscontrole plaatsvond voordat het bestand online gezet kon worden en dat is dus nu gebeurd. We hebben zelf ook het excel-bestand, dus als er leden zijn die dat willen hebben/inzien mail ons dan even.
Redelijk uniek aan de Volkstelling van 1744 van Dokkum is de toevoeging van beroepsnamen bij elk huishouden. Opvallend is dat er bv vrij veel ruilebuitschippers (een soort parlevinkers) in Dokkum geregistreerd staan. Dat maakt ook een interessante vergelijking mogelijk met de Quotisatiekohieren van 1749 die ook van Dokkum bewaard zijn gebleven en in de Tresoar database te vinden zijn.
Zelf zoeken doet u dus via de site van Tresoar. Let er wel op dat er spelfouten in namen of beroepen kunnen voorkomen dus gebruik wildcards (* of %).
nov 102013
 
In Noordoost-Friesland vestigden zich in de voorbije eeuwen (met name tussen 1760 en 1850) vele katholieke linnenwevers die van oorsprong uit Westfalen in Duitsland kwamen. Familienamen als Bary, Beckers, Demes, Holtewes, Rouing en Woltring herinneren daar aan.

Ons themanummer De Sneuper 90 was geheel gewijd aan de vlasteelt en linnenweverij in Noordoost-Friesland.
Ook hielden we een ledendag in Ee, waar vlasmuseum It Braakhok gevestigd is, waar we diverse filmopnamen maakten.

De linnenwevers maakten van het ruim aanwezig gewas vlas met hun weefgetouwen linnen textiel.

De verbouw van vlas is eeuwenlang een waardevol gewas geweest voor de akkerbouwer en de gardenier in de gemeenten aan de Waddenkust van Friesland. Voor de grotere akkerbouwers was, sinds de tweede helft van de negentiende eeuw, de aardappelteelt veelal de belangrijkste bron van inkomen met later, in de twintigste eeuw, daarbij de teelt van suikerbieten. Deze beide gewassen vroegen indertijd behoorlijk veel handarbeid zodat er vanaf het zaaien en poten tot en met de oogst in verhouding veel arbeiders nodig waren, dit in tegenstelling tot het veehouderijbedrijf waar alleen in de zomermaanden veel extra arbeid nodig was voor de hooioogst.
De akkerbouwer had in de winterperiode geen werk voor zijn arbeiders, dit eveneens in tegenstelling tot het veehouderijbedrijf waar er elke dag gevoerd en gemolken moest worden. Het bewerken van vlas gedurende de winterperiode was één van de mogelijkheden om zowel de arbeider met een vast werkband als die met een los werkverband, toch nog lonend werk te laten verrichten. Daarmee was dat één van de belangrijkste redenen dat er in het noorden van Friesland vlas werd verbouwd, met name in de gemeenten grenzend aan de Waddenzee: Wonseradeel, Barradeel, het Bildt, Menaldumadeel, Ferwerderadeel, West- en Oostdongeradeel en Kollumerland c.a.

De stichting Archief- en Documentatiecentrum voor R.K. Friesland heeft via haar website ruim 40.000 scans van o.a. bidprentjes, rouwbrieven en overlijdensadvertenties beschikbaar gesteld.
Via het zoekscherm zult u vele van de RK linnenweversfamilies vinden die in Noordoost-Friesland hun sporen hebben nagelaten.
nov 082013
 
Het is druk op het front van de historische cartografie. Er gaat geen week voorbij of er komt wel weer een bericht over een mooie oude kaart die online staat of, zoals bij Friesland Op de Kaart, gelijk een hele groep oude kaarten digitaal beschikbaar komen.

Deze keer wil ik kort twee kaarten delen die Friesland weergeven rond het jaar 1600.

De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag digitaliseerde een exemplaar van de Nederlandse editie van het Theatrum Orbis Terrarum  van Abraham Ortelius (1527-1598), verschenen te Antwerpen in 1571. De Latijnse editie van dit werk werd een jaar eerder gepubliceerd in diezelfde stad en wordt beschouwd als de eerste moderne atlas. Friesland heeft hierin een aparte dubbele pagina die u op uw scherm kunt vergroten. De kaart vermeldt als maker de monnik Sibrandus Leo van het premonstratenzer klooster Lidlum, die ook abtenkronieken heeft geschreven van Lidlum en Mariengaarde.

De Koninklijke Bibliotheek van Belgie heeft daarnaast een kaart van Blaeu uit 1604 Inferioris Germaniae Provinciarum Nova Descriptio online gezet (dus van vlak na de oprichting van de VOC in 1602), en ook hierin is Friesland tot in detail uit te vergroten. Bij dit artikel ziet u alvast een uitsnede van Friesland en de Waddeneilanden, een kwartslag gedraaid ten opzicht van wat we gewend zijn.
nov 072013
 
Handkarren, petten, het Dockumer Lokaaltje, sigarenwinkel, steenfabriek, draadtrekkers, houthandel. Zo maar wat zaken die je voorbij ziet komen in dit bedrijvige filmpje van oud Dokkum van bijna een half uur!
Gaat u er even rustig voor zitten en geniet van de nostalgische beelden. Misschien ontdekt u nog wel een familielid in beeld.
Toneelspel rond 1927.

Op het Facebook-account van Oud Dokkum nog veel meer leuk oud beeld.

  1. Lezing Meer dan drie eeuwen Latijnse School in Dokkum door Piter van Tuinen
  2. Museum Admiraliteitshuis Dokkum viert dit weekend 50-jarig bestaan
  3. Drukker en uitgever Louis Vlasbloem te Dokkum rond 1650