jun 272013
 
Deze week is er weer een update geweest van doorvaarten in de Sonttoldatabase. Deze bevat nu gegevens over de periode 1686-1857 en binnenkort zelfs vanaf 1630.

Voor de sneupers met interesse in schippers met thuishaven Dokkum had dat weinig toegevoegde waarde. Zoals te zien in het overzicht hieronder was (officieel) de vaart vanuit Dokkum, na het topjaar 1767, vanaf 1795 welhaast verdwenen!
Het Fries Scheepvaartmuseum meldt daarover het volgende: In 1795 sloten de Republiek en Frankrijk, na een oorlog van twee jaar, vrede. Daarmee kwam de Republiek, net als Frankrijk, in oorlog met Engeland. Engelse oorlogsschepen blokkeerden de Nederlandse kust. Scheepvaart onder Bataafse vlag werd bemoeilijkt. Engelse kapers vormden een voortdurende bedreiging voor de koopvaardij. Veel schippers namen vanaf 1795 daarom hun toevlucht tot het gebruik van vlaggen van neutrale staten als Pruisen, Papenburg, Emden of Kniphausen!
Zo gebruikte Daniel Symons Zijlstra uit Ezumazijl de vlag van Pruisen, werd toch gekaapt, maar wist zich uiteindelijk vrij te pleiten voor het Engelse High Court of Admiralty.

jun 252013
 
Artikelen in 11en30 van juli 2013, het blad van NGV Friesland:

- Help: Doopsgezind (o.a. familie Kamstra en Boonstra, Drachten en gezin Roel Hendriks en Saapke Arends), D. Paetzel-Veenstra
- Vergeten helden uit Witmarsum, over Sybren Saecklesz, Pierre Aylva en Eebel Frisvoegel rond 1569 en de Slag bij Heiligerlee (zie ook Vrije Fries 1868 en 1890), Johan Seekles
- Wapens uit Friesland (gehucht in Nedersaksen), Jos Kaldenbach
- Een zuivelverhaal, over o.a. Galama, Miedema, Brandsma Witteveen en Hettinga, Kees Witteveen
- Matriarchale stamreeks Trijntje van der Meulen (Jetten, Huisman, Loek, Bruinsma, Scholten), Tineke Hartman
- Ze zijn te dom. Memorie van successie van Jetze Ruurds Veldhuis, Antonia Veldhuis
- De balk en de splinter: aanvulling artikel Sytze Giezen over ds Andreas Salmasius, Een laat huwelijk, met info van filosoof Bauke Zijlstra.
jun 232013
 
Na de prachtige documentaire Arme Visschers van Johann de Graaf vroeg ik hem of hij de tekst van het Friestalige lied dat de hoofdrol speelde ter beschikking kon stellen. Hij heeft dat gedaan en dus hierbij voor u allen:

De see slacht hymjend yn it slyk
En op’e dyk stoarje de holle eagen oer de weagen.
De see dy’t alles weiskuort hie
Wat alles, wat alles, alles foar my wie, alles foar my wie.
It antwurd, it antwurd raast yn’t wylde skom, ‘k jou nea wat werom.
De see slacht hymjend op’e dyk; yn’t slyk is alle treast ferlern.
Ûnleiich kâld in gûlend bern
Yn’t giftich skom komt heit werom, komt heit werom.
En bolderjend raast oer it strân syn lêste groetnis oer it lân.
Yn myn lea fynt syn bea de rêst en frede fan, frede fan de dea.
jun 222013
 
Sneuper 110 staat in het teken van een uitgebreid verhaal van Gerard Mast over drie eendenkooien bij Oudwoude. Ook de jonge sneupster Marissa Kikstra komt met een interessant verhaal over de Tweede Wereldoorlog in Dokkum. Naast een artikel over de bekende familie Meindersma ook een link met een tweetal BN-ers in het artikel van ons lid Mattie Bruining. Dat en nog veel meer in dit zomernummer van De Sneuper:

Inhoudsopgave:
HISTORIE & STREEKGESCHIEDENIS
- De drie eendenkooien van Oudwoude, Gerard Mast
- Meindersma’s en de molen van Ee, Sake Meindersma
- De oorlogsslachtoffers van Dokkum, Marissa Kikstra

GENEALOGIE & FAMILIEGESCHIEDENIS
- Enkele familieleden van kooiker Freerk Dirks, Gerard Mast
- Zelfde voorouders: Dione de Graaff & Martin Bril, Mattie Bruining

RUBRIEKEN & COLUMNS
- COLUMN: Je mutte mar hoare..., Ale Hansma
- DE KOFFER: het sprookje van tante Mathilde, Hilda Bouta
- HERALDIEK: Dorpswapens Aalsum & Anjum, Rudolf Broersma

DIGITAAL & ACTUEEL & VARIA
- Digitaal verhaal: website en blognieuws, Hans Zijlstra

Wilt u ook meegenieten van de interessante verhalen uit onze regio, dan kunt u zich eenvoudig aanmelden als lid (slechts 15 euro per jaar) via dit online formulier.

Tevens kondigen we de Ledendag aan die dit najaar door onze vereniging op zaterdag 5 oktober wordt gehouden, met publicatie oral history boek Op de Praatstoel 2. Voor leden uiteraard met korting te koop.
jun 212013
 
En wederom is er een mooie bron voor genealogen en historici online gekomen. Deze keer betreft het het respectabele De Nederlandsche Leeuw. Of zoals ze zelf zeggen op hun website: De Nederlandsche Leeuw is – sinds het in 1883 voor het eerst verscheen – het toonaangevende Nederlandse tijdschrift op het gebied van de genealogie en heraldiek. Het is een onmisbare bron voor ieder die zich op een wetenschappelijke manier met familiegeschiedenis bezighoudt, en bevat tevens een schat aan gegevens voor historici en kunsthistorici.

Niet alle jaargangen zijn online beschikbaar maar in ieder geval wel 1883-1932. Dat zijn meer dan 8.600 pagina’s! Met het zoekveld kunt u alle jaargangen op woorden doorzoeken. U kunt ook door de jaargangen bladeren door op een van de jaartallen te klikken.
Gaat u maar eens zoeken in de online database via http://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw/
Op zoekterm Dokkum vindt u alleen al 75 resultaten
jun 202013
 
Na ca. 10 jaar archiefonderzoek door Lammert en Siet de Bruin, lid van onze vereniging, over de
geschiedenis van de uurwerkmakerij in Friesland, met name gericht op Joure en omgeving, heeft dit geresulteerd in het schrijven van een boek hierover door Lammert de Bruin. Omdat ze eigenlijk in de archieven heel Friesland doorworstelden, kwamen ze tot zoveel informatie dat ze besloten om dat in een tweede boek te verwerken.
Het eerste is "Uurwerkmakers in Joure" waarin de geschiedenis van de uurwerkmakerij, de uurwerkmakers (ook genealogisch uitgespit), produktie en foto's. Ook de klokschilders zijn hierin meegenomen, etc.
Het tweede is "Uurwerkmakers in Friesland" en is een index op naam van alle uurwerkmakers en klokschilders die zijn gevonden, met alle gegevens en hun gebeurtenissen (alleen tekst).
De boeken worden in juni 2013 uitgegeven. Mocht u belangstelling hebben om er een aan te schaffen:
 

Van "Uurwerkmakers in Joure" is de prijs 24,95 euro (inclusief verzendkosten).

Van "Uurwerkmakers in Friesland" is de prijs 14,95 euro (idem). Dit boek bevat louter tekst.


U kunt zich hiervoor inschrijven op het emailadres: bergsiet@gmail.com met vermelding van naam, adres en hetgeen u wilt bestellen. 

Zie voor meer informatie de website van Lammert en Siet de Bruin, waar ook een zeer volledige en handige Namenindex, evenals een Inhoudsopgave en deze introductie staat:
Steeds meer uurwerkmakers in de 18e eeuw
Mede door het succes van de nieuwe staartklok bleef ook in de 2e helft van de 18e eeuw de vraag naar Friese klokken verder toenemen. Steeds meer personen begonnen in Joure als uurwerkmaker, en ook hun zonen werden in het vak opgeleid. Naast de families Van der Meulen, de Aleva’s, de Bouma’s en Vijlstra’s, die in deze periode als uurwerkmakers begonnen, waren er ook uurwerkmakers die geen opvolging hadden voor hun uurwerkmakerij.
Enkelen waren nooit getrouwd en anderen hadden geen zoon die de uurwerkmakerij kon voortzetten. Bij een enkeling was hun huwelijk kinderloos gebleven. Het zijn juist deze uurwerkmakers waarvan in de archieven vaak veel minder is terug te vinden.
jun 182013
 
Door Henk Aartsma

Het Dokkumer schildersbedrijf Loonstra en een 7 tal leerlingen van de J.J. Boumanschool zijn in deze maand druk bezig om de Dokkumer trekschuit De Herinnering een grondige schilderbeurt te geven. Het samenwerkingsverband heeft als doel om de leerlingen werkervaring op te laten doen. Het levert ongetwijfeld een mooi schouwspel op als de trekschuit straks, dankzij het puike schilderwerk, weer in volle glorie een tochtje rond Dokkum maakt. Zie ook ons oude bericht over de trekschuit op een eerdere versie van onze website.

jun 162013
 
Door Arjen Dijkstra, Nes
Landschapsbeheer Friesland organiseerde op vrijdagmiddag 14 juni een minisymposium als afronding van een inventarisatieproject naar de “Vergeten tuinen van Gerrit Vlaskamp”. Vlaskamp (1834-1906) legde in de tweede helft van de 19e eeuw een groot aantal tuinen aan bij Friese notabele woningen en boerderijen die nu cultuurhistorische waarde hebben. Daarnaast is zijn naam verbonden aan de Wilhelminaparken van Grou en Sneek.

Rekening Bolstienpleats
Initiator van deze inventarisatie is Aly van der Mark. Mevrouw van der Mark was al een keer aanwezig bij één van onze najaarsbijeenkomsten (2011, Ternaard) met het verzoek om informatie over notabele huizen in onze regio. Op dat moment was zij al enige tijd bezig met haar onderzoek. Basis van haar onderzoek was de geschiedenis van de familie van haar echtgenoot. Zij hoopte toen ze begon, “dat het maar een beetje een interessante familie zou zijn”. Dat bleek inderdaad het geval… 

Bolstienpleats, Aalsum


Zeer enthousiasmerend vertelde zij over hoe haar familieonderzoek zich uiteindelijk uitbreidde tot een geheel ander onderzoek. Zij ontdekte meer dan 350 plantlijsten in de boekhouding van de kwekersfamilie Bosgra met de vermelding ‘door Vlaskamp’. Dit vormde een aantal jaar geleden de aanleiding voor het onderzoek naar de tuinen en parken van zijn hand.

Landschapsbeheer Friesland was benieuwd naar huidige toestand van de tuinen en parken. Wie zijn de huidige eigenaren? Wat resteert er nog van het oorspronkelijke
ontwerp? Kan de eigenaren een perspectief geboden worden t.a.v. de toekomst van hun Vlaskamptuin? Door het Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen de inventarisatie uitgevoerd. Anne Wolff van het kenniscentrum vertelde ons over de resultaten van het onderzoek. Een tuin is levend en kent een doorlooptijd. Toch is zo’n 34% van de Vlaskamptuinen nog herkenbaar. Een belangrijk aandeel van de tuinen ligt in de gemeente Dongeradeel. Een prachtig voorbeeld daarvan is de Bolstienpleats bij Aalzum, die nu wordt gebruikt als Bed & Breakfast.

Aly van der Mark schreef het boek ‘Prieel op de heuvel’ over zes generaties Vlaskamp. Zij overhandigde het eerste exemplaar aan burgemeester Ter Keurs van de gemeente Tytsjerksteradiel.

Na de pauze werden een aantal workshops gehouden. We konden bij het St Anthoon Gasthuis in het echt zien hoe een Vlaskamptuin, met invloed van volgende architecten, verder ontwikkelt. De andere workshops waren gericht op het maken van een tuinbiografie en hoe je een tuin kunt herstellen en verder ontwikkelen. Het symposium was dan ook vooral gericht op de huidige eigenaren van Vlaskamptuinen.

Met dit minisymposium is het project rond Gerrit Vlaskamp niet afgesloten. Eigenlijk is het nog maar net begonnen. 2014 wordt een Vlaskampjaar, met o.a. een expositie in het Fries museum. De promotie wordt goed opgezet. Er is sinds kort een website (www.gerrit-vlaskamp.nl) in de lucht, Gerrit heeft zijn eigen Facebookpagina (binnen een week 150 vrienden!) en hij Twittert. Om Jan Piet de Boer van Landschapsbeheer te citeren: “Gerrit Vlaskamp leeft door, nu zijn tuinen nog!”  
jun 142013
 
Mijn nieuwsgierigheid werkt gewekt door een bericht op Emerce getiteld 20.000 geleerdenbrieven uit
Gouden Eeuw digitaal te doorzoeken
Het deed me denken aan het initiatief Gekaapte Brieven, waarin door het Meertens Instituut en vrijwilligers transcripties van 17e en 18e eeuwse brieven zijn opgenomen die vanaf gekaapte schepen uit de Republiek in de National Archives te London terechtkwamen.
Met het project Geleerdenbrieven, Circulation of Knowledge and Learned Practices in the 17th-century Dutch Republic zijn 20.000 brieven van 17e eeuwse wetenschappers in 8 verschillende talen, met nadruk op Nederlands, Frans en Latijn opgenomen in een online database. Er is een grote spellingsvariatie aan namen maar alle spellingen zijn terug te leiden tot 1 en dezelfde figuur. De database wordt ePistolarium genoemd, waarin geavanceerde zoekopdrachten mogelijk zijn door allerlei zoeksuggesties. 
Prachtig is ook de optie om correspondentennetwerken te visualiseren zoals hierboven getoond voor brieven die het woord Franeker bevatten. Blijkbaar zijn daar bij betrokken (ongetwijfeld in verband met de universiteit aldaar): Rene Descartes, Lodewijk Huygens, Bernhardus Fullenius, Martin Mersenne, Lodewijk Gerard van Renesse, Christiaan Huygens, Willem Frederik van Nassau-Dietz, Philip Ernst Vegelin van Claerbergen en Constantijn Huygens.
Op zoekterm Doccum worden 2 brieven gevonden: een van juli 1631 van Johannes Uytenbogaert (1557-1644) uit Den Haag naar Hugo de Groot (1583-1645) te Parijs en een van 19 oktober 1636 van Sweder van Haersolte (1582-1643) uit Den Haag naar Constantijn Huygens (1596-1687) te Sprang.

Doel is om te streven naar 150.000 brieven in de database. Een prachtig project om te blijven volgen waarin de gemeenschappen van alfa's en beta's in beeld worden gebracht!
Bekijk anders eerst ook even de verhelderende video over dit project.
jun 122013
 
Inhoud van dit nummer:
De namen van vondelingen
De gewoonte om baby’s ergens achter te laten in de hoop dat anderen hen een beter bestaan bieden is van alle tijden. Tegenwoordig komt dit verschijnsel in Nederland nog maar weinig voor, maar in het begin van de negentiende eeuw werden er in de grote steden jaarlijks tientallen vondelingen aangegeven. Die moesten allemaal een originele naam krijgen. Maarten van der Meer beschrijft hoe die naamgeving in zijn werk ging en tot welke fraaie, grappige maar soms ook droevige resultaten dat leidde.

Joodse genealogie: wat is het verschil?
In 1987 werd de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie opgericht. De voornaamste reden was het besef dat joods genealogisch onderzoek een hele serie aan extra moeilijkheden met zich meebrengt. Harmen Snel behandelt de drie voornaamste problemen: het ontbreken van veel primaire en secundaire bronnen, de bijzondere naamgeving en de mobiliteit van de joodse gemeenschap.

Sien, het model van Van Gogh
Dit voorjaar was de dramaserie Een huis voor Vincent te zien op tv. In de trailer kwam telkens die ene scène voor, waarin Vincents schildersmodel en geliefde Sien Hoornik hem verwijtend toeriep dat ze geen brood kon kopen van zijn kunst. Pauline Meijer-Knaap, een nazaat van Siens jongere broer Marinus, vertelt hoe het Van Goghs model verder verging.

Neef en nicht vrijt licht
Wie in zijn of haar kwartierstaat meermalen bij dezelfde voorouders uitkomt, mag ervan uitgaan dat er huwelijken zijn gesloten tussen personen die vrij nauw verwant waren. Er zijn zelfs Nederlandse families waarin onderlinge huwelijken een vast patroon vormden. Deze praktijk was bedoeld om huizen, land of ander vermogen in de familie te houden. Ook godsdienstige voorkeuren konden een rol spelen, zo kwam ‘binnentrouw’ in de zeventiende eeuw veel voor onder doopsgezinden. Kees Kuiken peilt vijf parentelen rond 1600 op dit verschijnsel.

Carolines fotoalbum
Vorig jaar mei kreeg het Centraal Bureau voor Genealogie een fotoalbum aangeboden. De gever had het album en enkele losse familiefoto’s via via in handen gekregen maar de precieze herkomst was hem niet bekend. De foto’s dateren uit de tweede helft van de negentiende eeuw. Aad van der Tang ondernam een intensieve speurtocht en vond voldoende aanknopingspunten om de geportretteerden te identificeren. Hij neemt de lezer bij de hand langs zijn vragen en antwoorden. Een paar raadsels blijven echter onopgelost.

Kijk op bronnen - afl. 8: De venia aetatis of meerderjarigheidsverklaring
Het moment waarop iemand als meerderjarig wordt beschouwd, verschilt per periode, plaats, rechtshandeling en geslacht. Soms was het nodig dat moment te vervroegen en diende men een verzoek om venia aetatis in bij de overheid. Hoewel ze van toepassing zijn op een relatief beperkte groep, vormen deze meerderjarigheidsverklaringen een belangrijke genealogische bron. Maarten van Bourgondiën  vertelt waarom.

Verder zoals gebruikelijk de rubrieken Nieuws, Gesignaleerd (bij de boeken een ietwat late recensie (NGV had hem allang) van It Fokke Ybele’s Skaai. 270 jaar familie Fokkema, Twijzel 2010) , CBG weet raad, Uit de archiefkast, het Wapenregister, de non-fictie leestips in Familiedrukwerk, de lezerscolumn Familiekroniek en de vaste columns Memo, Favo, Digitaal, Namen en meer en Vrouwen en kinderen eerst. Nieuw zijn de rubrieken Archiefwijzer en Familiejournaal.
Genealogie wordt vier keer per jaar toegezonden aan Vrienden van het CBG. Losse nummers zijn ook verkrijgbaar.
  1. Familie van tien of meer generaties terug
  2. Historisch Tijdschrift Fryslan over Friese Meren
  3. Lied Arme Visschers doet geschiedenis herleven
  4. Foto’s van oud Dokkum op Facebook