feb 262010
 
Bij het doorbladeren van het Diaconieboek van Birdaard en Janum (1645-1796) kom je af en toe weer interessante teksten tegen. Zoals deze: tot lossing van een predikant en sijn broeder bij de Tartaren gevangen, den 12 7br 1703.
Op de betreffende pagina in het diaconieboek worden de inkomsten en uitgaven van diaken Andries Tierx weergegeven.
Het kwam regelmatig voor dat familieleden van mensen die op zee gevangen waren genomen (vaak door Barbarijse zeerovers) bij de diakenen van diverse dorpen langs gingen voor een collecte. Het geld was bedoeld om het losgeld van de gegijzelden te betalen. Dit hoefde dus niet persé voor mensen uit hetzelfde dorp te zijn. Er zijn voorbeelden bekend van gevangen genomen zeelieden uit Noord Holland waarvoor in Friesland gecollecteerd werd.

Maar hoe en waar iemand door Tartaren gevangen kon worden genomen is me niet geheel duidelijk. Vermoedelijk is dit toch een variant op Turken, een benaming waarmee ook vaak Barbarijse zeerovers werden bedoeld. En tenslotte klinkt Tartaren en Barbaren ook vrijwel hetzelfde als je het snel uitspreekt.

Opvallend zijn ook de regelmatig terugkerende ‘liefde gaaven voor de Gulijckse en Palsische kerken’ in een hertogdom in het huidige Duitsland.

 Posted by at 14:42
feb 242010
 

Sinds enige tijd wordt de online database van Tresoar met gegevens van voor 1811 aangevuld met informatie uit diaconieboeken. Zo is voor Holwerd (Westdongeradeel) interessante informatie beschikbaar gekomen over de periode 1748-1789 uit een bron die op het streekarchief in Dokkum bewaard wordt. De posten geven een aardig kijkje in de begrafenisrituelen in de 18e eeuw. In het geval van vrouwen wordt overigens vaak de eigen naam niet genoemd maar die van de man.
Enkele voorbeelden:
Westdongeradeel overlijden/begraven 1750
Overleden: de weduwe van Claas Stomp
Datum : 30 maart 1750
Tekst : “in het boelgoed van Claas Stomps wed(uwe) 4 duitse mutsen gekocht voor Jan Geres wed(uwe)”
Betaald 0-4-0 wegens diversen

En nog een tweede tekst met het vreemde woord ‘verrotting’ : “ontfangen van Wijbren Ulbes voor de verrotting van Claas Stomps wed(uwe)”
Ontvangen 0-12-0 wegens grafkosten.

Westdongeradeel overlijden/begraven 1752
Overleden: Claas Pijters
Datum : 15 juni 1752
Tekst : “ontf(angen) wegens armvoogden van Wouterswoude de verrotting van het lijk van Claas Pijters
Ontvangen 0-14-0 wegens grafkosten.

Een hele reeks over Tjitske Tjisses, en daardoor ook wat verwarrende data:
Westdongeradeel overlijden/begraven 1761
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 11 januari 1761
Tekst : “betaald aan Harmen Tjerx voor een ½ kanne brandewijn en ½ pond suijker in ‘t bekleden & kist besteden van Tjitske Tjisses per q(uitan)tie met no. 15″
Betaald 2-5-0 wegens begrafeniskosten.

Westdongeradeel overlijden/begraven 1760
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 26 december 1760
Tekst : “betaald aan Jitze Posthumus voor ¼ ton bier op de begrafenis van Tjitske Tjisses per q(uitan)tie met no 14″
Betaald 2-5-0 wegens begrafeniskosten

Tekst : “betaald aan Antje Aedes voor een laken tot een bierkleed voor Tjitske Tjisses”
Betaald 0-18-0 wegens begrafeniskosten

Westdongeradeel overlijden/begraven 1760
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 25 december 1760
Tekst : “betaald aan Pijter Douwes doodgraver voor het maken van Tjitske Tjisses graf”
Betaald 0-14-0 wegens begrafeniskosten

Westdongeradeel overlijden/begraven 1760
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 21 december 1760
Tekst : “betaald aan Hoeke Aebes voor ‘t lijklaken ov(er) de kiste van Tjitske Tjisses”
Betaald 0-4-0 wegens begrafeniskosten

Westdongeradeel overlijden/begraven 1760
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 21 december 1760
Tekst : “stelt de rend(a)nt voor ontvangh zijnde de suivere opbring der nagelatene goederen van Tjitske Tjisses”
Ontvangen 10-18-4 wegens verkoop bezittingen, boelgoed

Westdongeradeel overlijden/begraven 1761
Overleden: Tjitske Tjisses
Datum : 1 februari 1761
Tekst : “betaald aan Aukje Pijters & Martsen Sijmons voor ‘t bedienen van Tjitske Tjisses in haar siekte”
Betaald 0-8-0 wegens begrafeniskosten

Bron: Uitgaven 1748-1789
Herv. Gem. Holwerd
Inventarisnr. 1032
Raadpleegbaar Historisch Centrum Noordoost Friesland

Sneuper Piet de Haan heeft de diaconieboeken ooit gefotografeerd en getranscribeerd en daarover in De Sneuper gepubliceerd (De Nieuwe Beijer). Zie bijvoorbeeld de gegevens op de site van de familie Bilker.

Naast de diaconieboeken van Holwerd zijn voor onze regio ook gegevens in de Tresoar database opgenomen van Ferwerd Armvoogdijrekeningboek 1672-1696, Kollum/Augsbuurt Ontvangsten diaconie 1732-1828 en Kollum/Augsbuurt Uitgaven diaconie 1733-1824. En in de Digitale Collectie van Tresoar zit ook nog het Diaconieboek Birdaard 1645-1796 !

 Posted by at 14:42
feb 222010
 

U zult misschien denken: wat heeft een Olympische schaatsmedaille nou met genealogie en Dokkum te maken? Ach ja, eigenlijk niet zo heel veel, maar na de krantenkop ‘Tranen met Tuitert’ had ik er ook even zin in :-)
De kenners weten daarnaast ook dat de in het Brabantse Goirle geboren Ireen Wüst uit de Dokkumer koopmansfamilie Wüst stamt. En zoals de achternaam al doet vermoeden kwam de stamvader van de al generaties in Noordoost Friesland wonende familie uit Duitsland. De in 1764 geboren soldaat en later koopman Christiaan Wüst kwam als eerste naar de garnizoensstad Dokkum, alwaar hij in 1826 overleed. In april 2008 was er een kleine presentatie op de grote televisieschermen in het Historisch Informatiecentrum Noordoost Friesland over de Roomskatholieke familie Wüst. In het Genealogysk Jierboek 2007 was door Reid van der Leij al haar kwartierstaat gepubliceerd. Diverse leden van onze vereniging stammen ook uit deze familie Wüst en doen uiteraard genealogisch onderzoek. Dus toch nog een beetje genealogie in Dokkum!

 Posted by at 14:42
feb 192010
 

Vele lezers van dit blog kennen ons verenigingsblad De Sneuper. Als lid ontvangen ze elk kwartaal dit 68 pagina’s dikke orgaan, en vaak een jaarlijks extra nummer. Ook vele bibliotheken en instellingen als NGV, CBG, Meertens Instituut, Tresoar en KB hebben een abonnement.
Mocht u desondanks het blad nog nooit hebben ingezien en toch nieuwsgierig zijn naar de inhoud dan hebben we nu een oplossing voor u. Als voorbeeldnummer is Sneuper 91 van maart 2009 op ons Slideshare-platform beschikbaar (alleen de fullcolour cover is weggelaten). Hiermee krijgt u een indruk van de combinatie van genealogie en streekgeschiedenis die het tot een aantrekkelijk leesbaar geheel maken.
Als u ook lid en abonnee wilt worden evenals de huidige ruim 400 leden dan kunt u zich makkelijk online aanmelden via dit Aanmeldingsformulier lidmaatschap Sneuper. Oh ja, en dan krijgt u voor de 15 euro contributie ook nog een dubbel-cd met de eerste 75 nummers van De Sneuper digitaal (zolang de voorraad strekt).

Sneuper 91, maart 2009, voorbeeldnummerhttp://static.slidesharecdn.com/swf/ssplayerd.swf?doc=cfakepathsneuper91voorbeeldnummer-100218145719-phpapp01&stripped_title=sneuper-91-maart-2009-voorbeeldnummer
View more documents from Sneuper Dokkum.
 Posted by at 14:42
feb 172010
 

Het Biografisch Portaal van Nederland is een nieuwe digitale toegang tot verspreid gepubliceerde informatie over bekende en minder bekende personen uit de Nederlandse geschiedenis, van de vroegste tijden tot heden. Bestaande gedrukte en digitale collecties worden hiermee samengebracht. Het project is een samenwerkingsverband van 10 instellingen (en databases als de Biografische Woordenboeken van Van der Aa en Wijnman):

Aan de database is een uitgebreide zoekfunctie gekoppeld, onderaan deze pagina.
Als je dan in het veld ‘vrij zoeken in tekst’ het woord Dokkum invoert, krijg je een grote hoeveelheid namen in alfabetische volgorde, van Dokkumers door de eeuwen heen of personen die een relatie met Dokkum hadden: 405 maar liefst. Vervolgens kan er voor detailinformatie doorgeklikt worden. Voorwaar een mooie bron!
 Posted by at 14:42
feb 152010
 
Via ons lid Hilda Bouta ontving ik een handig lijstje met deeplinks, aangeleverd door webmaster Andrys Stienstra van Tresoar.
Navigeren op de Tresoar-site is niet altijd even gemakkelijk. De belangrijkste oorzaak daarvan is het grote aanbod van bronnen. Om het u gemakkelijk te maken zijn er een aantal “sluiproutes” gemaakt.

Om snel te zoeken kunt u gebruik maken van http://zoek.tresoar.nl/.

Om snel naar de bibliotheekcatalogus te gaan kunt u via http://katalogus.tresoar.nl/.

1. Notarieel Archief: http://www.tresoar.nl/notaris.htm

2. Zoeken voor 1811: http://www.tresoar.nl/voor1811.htm

3. Zoeken na 1811: http://www.tresoar.nl/na1811.htm

4. Zoeken in IJlst: http://www.tresoar.nl/IJlst.htm
5. Joodse database: http://www.tresoar.nl/joods.htm
6. Genealogie bronnen: http://www.tresoar.nl/genea.htm
7. DTBL-inventaris: http://www.tresoar.nl/dtbl.htm

8. Digitale exposities: http://www.tresoar.nl/tentoonstellingen.htm

12. Familienamen 1811: http://www.tresoar.nl/namen1811.htm
13. Quotisatie 1749: http://www.tresoar.nl/1749.htm
14. Burgerboeken: http://www.tresoar.nl/burger.htm (Dokkum is ook als lijst op de Sneuper site beschikbaar wat soms handiger is i.v.m. verschillende spellingsvarianten). Bijkomend voordeel van een lijst is dat deze wel door Google wordt geïndexeerd, in tegenstelling tot de data in een database!
 
Een overzicht van handige online bronbestanden voor Noordoost Friesland vindt u op deze pagina.

 Posted by at 14:42
feb 122010
 

Met enige regelmaat vragen leden van de Historische Vereniging Noordoost Friesland informatie over oude foto’s. Vaak is uit een erfenis of schenking een doos met oude foto’s boven water gekomen, maar lang niet altijd is duidelijk wie op de foto staat. Informatie op de achterkant van de foto is belangrijk, ook al ontbreken de namen. De periode is dan bijvoorbeeld te bepalen door te kijken wanneer en waar de fotograaf actief was. Zo is van bijgaande foto duidelijk dat die gemaakt is bij de Witte Beer in Leeuwarden. Meer informatie hierover zie ik op de site van Andrys Stienstra en daar staat ook steeds een nummer in beeld. Is de administratie van nummers + namen wellicht bewaard gebleven?

Sinds kort hebben we een eigen online Zoekplaatjes album geopend met daarin foto’s van mensen die niet (alle) bekend zijn. Aan u de vraag of u aanvullingen heeft. U kunt deze dan ofwel direct onder de foto kwijt in het tekstblok (als u op het plaatje geklikt hebt) of aan ons Sneuper redactieadres emailen.

Ook kunt u zelf foto’s insturen om opgenomen te worden in dit webalbum.

Van Noordoost Friesland zijn nog vrij veel oude foto’s bewaard gebleven die op diverse sites staan:

Reageert u maar!

 Posted by at 14:42
feb 102010
 
Donderdag 11 februari 2010 wordt Wytske van Dijk- Meindersma 108 jaar oud. Ze is sinds oktober de oudste inwoner van Nederland.
De familie Meindersma is een bekende familie in Noordoost Friesland. Sinds vorig jaar is in het Historisch Informatie Centrum Noordoost Friesland, het voormalige streekarchief, de inventaris van het familie-archief van de Meindersma familie (wonende in o.a. Brantgum, Paessens, Oosternijkerk en Ee) opgenomen.
Omdat ze in 1902 is geboren zit ze waarschijnlijk als enige nog levende Friezin in de database van geborenen van Tresoar.
Geboorteakte Ferwerderadeel, 1902

Aangiftedatum 13 februari 1902, akte nr. 31
Wytske Meindersma, geboren 11 februari 1902
Dochter van Sybe Meindersma en Fokeltje Hettinga
Wonende te Wanswerd.

Het huwelijk van haar ouders is dan snel te vinden:
Huwelijksakte Ferwerderadeel, 1896
Man : Sybe Meindersma, oud 22 jaar, landbouwer, geboren te Reitsum
Ouders: Harke Bokkes Meindersma en Hiltje Sybes Straatsma
Vrouw : Fokeltje Hettinga, oud 24 jaar, geboren te Wanswerd
Ouders: Thewis Uiltjes Hettinga en Wytske Ates Jongbloed
Datum : 14 mei 1896, akte nr. 7

Wytske’s grootvader:
Geboorteakte Oostdongeradeel, 1845

Aangiftedatum 10 mei 1845, blad nr. 49
Harke Meindersma, geboren 9 mei 1845
Zoon van Bokke Ernstes Meindersma en Trijntje Harkes Douma. Van dit echtpaar is het graf en een steen van de eerste steenlegging in Oosternijkerk bewaard gebleven.
Zoals onze redacteur Reinder Tolsma eind 2008 al eens meldde: Wat Oosternijkerk betreft. In 1990 schreef ik n.a.v. een honderdjarige een stukje onder de titel “De sterksten tusken de sterken”. Daarin kwam naar voren dat er in Oosternijkerk na 1927 en tot 1984 29 mensen ouder zijn geworden dan 90 jaar (20 vrouwen en 9 mannen), 3 mensen tussen de 95 en 100, 3 mensen werden 100 (waarbij ook een Beetstra, zeker een sterk geslacht want onlangs overleed ook een Beetstra die in Oosternijkerk heeft gewoond: 102 jaar), 1 vrouw werd 101.

Het zou mooi zijn als Wytske nog iets over haar jeugd zou kunnen vertellen in het kader van het mogelijke vervolg op het boek Op de Praatstoel, over de oral history in Noordoost Friesland.

Wytske is in ieder geval een uit een lange reeks Eeuwelingen in Friesland waarover ik al eerder op dit blog schreef. Een groot deel van haar leven woonde ze op Ameland. Die Waddenlucht moet toch erg gezond zijn!

 Posted by at 14:42
feb 092010
 

Kollumerland en de Tweede Wereldoorlog” – Reinder H. Postma

In mei 2010 verschijnt een bijzonder boek, geschreven door Reinder Postma.

Het gaat over belevenissen van mensen uit of in Kollumerland in de tweede wereldoorlog. Vaak zijn het mensen die voor de oorlog een gewoon rustig leven leidden, maar wiens leven door de gebeurtenissen van de tweede wereldoorlog helemaal op hun kop werd gezet.

Wat gebeurde er allemaal in de oorlog in onze gemeente?

Wat maakten de inwoners mee, soms vlak bij huis, maar soms ook heel ver weg. Sommige oorlogsgebeurtenissen zijn iedereen wel bekend uit de geschiedenislessen op school of uit boeken, maar nu komt het heel dichtbij. In het huis waar je dagelijks langs fietst hebben zich bij voorbeeld in de oorlog drama’s afgespeeld, of er hebben jarenlang Joden een schuilplaats gevonden.

Alle verhalen hebben gemeen dat ze in onze gemeente spelen of dat mensen uit onze gemeente erbij betrokken zijn. Het zijn persoonlijke verhalen, gebaseerd op onderzoek, maar in de meeste gevallen ook op verhalen die door de betrokkenen zelf of hun familieleden zijn verteld.

Een aantal teksten heeft de afgelopen jaren in het Nieuwsblad van Noordoost Friesland gestaan, maar zijn nu in gereviseerde vorm opgenomen in het boek, met aanvullende informatie. Een aantal verhalen is helemaal nieuw. De thema’s in het boek zijn zeer afwisselend: het gaat over Joodse onderduikers, het verzet, vliegtuigcrashes, maar ook over personen die met de Duitsers hebben samengewerkt. De verhalen worden geïllustreerd met originele foto’s die het verhaal compleet maken.
Om alvast een tipje van de sluier op te lichten:Het boek bevat een zeer bijzondere geschiedenis: het verhaal van Yde Pranger uit Dokkum. Hij was samen met zijn zwagers op Allemastate in Oudwoude ondergedoken vanwege verzetsactiviteiten. Pranger was als één van de leidende personen betrokken bij de bevrijding uit Duitse gevangenschap van apotheker Gunster uit Dokkum. Het verzetsmonument in Dokkum aan de Woudweg herinnert nog aan de represailles die de Duitsers namen naar aanleiding van deze actie. Er is al eerder over geschreven, maar het verhaal van Pranger is nooit bekend geworden omdat hij er niet over kon en wilde spreken. Tien jaar geleden heeft hij mij dit verhaal verteld met als restrictie het pas in de openbaarheid te brengen na zijn dood. Dat moment is dus nu aangebroken.
Nadere gegevens over het boek, de prijs en de wijze van bestellen volgen nog. Mocht u belangstelling hebben, dan kunt u dat vast kenbaar maken. Neem dan contact op met de auteur op telefoonnummer 0511-452100 of per email rhpostma@planet.nl
 Posted by at 14:42
feb 072010
 

Het gebruik van DNA via het afnemen en analyseren van wangslijm krijgt steeds meer aandacht in de genealogische gemeenschap in Nederland. In 2008 werd het Project Genetische Genealogie in Nederland opgezet, resulterend in de publicatie van het boek Zonen van Adam in Nederland. Dit jaar wordt er een tweede ronde van dit project uitgevoerd dat moet resulteren in een deel 2 van Zonen van Adam.
Als genealoog hoef je echter niet persé aan dit relatief dure onderzoek mee te doen om toch inzichten in je genografische afkomst te krijgen. In de Verenigde Staten zijn er diverse aanbieders, zoals FTDNA die voor een lager bedrag een uitgebreider onderzoek (meer markers) doen. En de gegevens zijn nog steeds te vergelijken met de uitkomsten van het Nederlandse onderzoek. Op het Stamboomforum woedt al een tijdje een stevige discussie over de voor- en nadelen van DNA onderzoek. Een van de deelnemers aan deze discussie is Wibo Boswijk, die samen met Terschelling-genealoog Kees Stada en Sneuper Paul Rouing een specifieker op Friesland gericht onderzoek heeft opgezet. De naam hiervan is het Friese Waddenproject. Dit project heeft als doel om te zien wie in vroeger tijden in Friesland en op de friese Waddeneilanden leefden. Aangezien vanuit dit gebied in de 19e en 20ste eeuw veel mensen naar Noord-Amerika vertrokken is er ook een duidelijke link met de USA, waar dit type onderzoek zeer populair is. Door u aan te melden bij deze groep is het mogelijk korting te krijgen op het DNA onderzoek (waardoor de prijs voor een 37 marker test rond de 90 euro zal liggen), en tegelijkertijd met een groep families te vergelijken die in hetzelfde gebied leefden.

De Y-DNA-test kijkt naar DNA van het Y-chromosoom, dat wordt doorgegeven van vader op zoon en alleen wordt gevonden bij mannen. U kunt een illustratie hier bekijken: http://www.familytreedna.com/inheritance-chart.aspx. Vrouwen hebben geen Y-DNA, en dus kunnen vrouwen niet worden getest op de vaderlijke lijn. Als u een vrouw bent en meer zou willen weten over uw vaderlijke lijn, zou u via een broer of een mannelijk familielid kunnen worden getest. YDNA kan nuttig zijn bij het controleren van gemeenschappelijke afstamming tussen twee mannen, het vinden van genetische neven op de vaderlijke lijn, en het bepalen van de geografische oorsprong van de directe mannelijke lijn. Vrouwen kunnen overigens wel hun vrouwelijke lijn laten bepalen via Mitochondriaal DNA onderzoek. O.a. de onderzoeksgroep van de (Friese) familie Drost biedt deze mogelijkheid.
Ook de NGV is inmiddels enthousiast over DNA-onderzoek. Als u bij FTDNA, de groep van het Genetische Genealogie Project of National Geographic uw resultaten ontvangen hebt, kunt u deze in een beveiligde online omgeving eveneens uploaden naar de NGV site.

Toevallig was ik vandaag in museum Naturalis, voor de bijzondere tentoonstelling van de originele schedel van de vroegste mensachtige die ooit buiten Afrika gevonden is. De vondst van deze schedel in Georgië werpt wereldwijd veel vragen op over de evolutie van de mens. Zowel de hoge ouderdom van 1,8 miljoen jaar als de kleine herseninhoud en de vindplaats buiten Afrika passen niet in de gangbare theorieën over de migratie van onze voorouders. Het is de eerste keer dat de schedel uit de kluis van het Nationaal Historisch Museum in Tbilisi, Georgië, wordt gehaald om te worden getoond aan het publiek. Een waardige afsluiter van het Darwinjaar in Naturalis.
Het Genographic Project van National Geographic, waar tot nu toe 265.000 mensen aan hebben meegedaan, heeft nu ook het DNA van Darwin geanalyseerd. Ik heb hier ook aan meegedaan en blijk dezelfde Haplogroup R1b als de grondlegger van de evolutietheorie te hebben. Aardig om te weten trouwens dat Darwin slechts een opleiding tot theoloog heeft genoten en verder geen wetenschappelijke studie heeft afgemaakt.

 Posted by at 14:42
  1. Niawier in 1857 beschreven door schoolmeester Knoop
  2. Admiraliteitshuis heropent met innovatieve presentatietechniek
  3. Lidmatenboeken Dantumawoude
  4. Voorjaarsvergadering zaterdag 17 april 2010
QR Code Business Card

Switch to our mobile site