nov 292009
 

Sneupers Gerard de Weger en Paul Hillebrand ontdekten op het streekarchief in Dokkum, in een doos met nog te inventariseren stukken uit de Franse tijd, enige lijsten uit 1808 met namen van de schippers en bemanningen van de vloot van Moddergat, zowel geregistreerd in Westdongeradeel (registratie-teken WL) als Oostdongeradeel (OL). Blijkbaar nummeren ze wel mooi door want OL gaat tot en met 2 en WL nummert door vanaf 3. Zelf hebben de onderzoekers de onderlinge familierelaties en het locatienummer van hun woningen toegevoegd. Als u aanvulingen of vragen heeft horen we het graag. Reacties naar Gerard de Weger.

Schippers
naam
jr. Schip relatie Bemanning Jr. Familie Huis
Ca 1808 opgesteld tot naam ca 1808
Oost Dongeradeel schipper na 1811
Marten Martens 45 OL 1 4 Lieuwe Sijtzes 33 Wieringa 368
(Post) broer Jitze Martens 49 Post 377
Sjoerd Johannes
neef Marten Jitzes 19 Post 442
Douwe Benjamins 68 OL 2 5 Klaas Botes 60 Groen 390
(Visser) zoon Jurjen Douwes 36 Visser 432
zoon Jan Douwes 33 Visser 382 383
Bote Klazes 22 Groen 390
Ca 1808 opgesteld kl zn Sipke Jans 15 Visser 348
West Dongeradeel
Gerlof Foppes 52 WL 3 5 Freek Sipkes 38 de Jong 421
(Hoekstra) Sjoerd Douwes 34 de Vries
huis 370 434 zoon Monte Gerlofs 25 Hoekstra
zoon Foppe Gerlofs 23 Hoekstra 370
zoon Andries Gerlofs 14 Hoekstra 353
Willem Nuttes 32 WL 4 neef 4 Tjeerd Willems 58 Visser
(de Jong) broer Andries Nuttes 33 de Jong
broer Pieter Nuttes 22 Visser
broer Aage Nuttes 15 de Jong
Minne Martens 28 WL 5 4 Wijtze Nuttes 40 Visser
(Zeilinga) Andries Goitzens 53 Botstra 408
361 Oere 20 Goitzen Andries 25 Botstra 408
broer Monte Martens 21 v/d Lei
Tjeerd Sijtzes 43 WL 6 broer 4 Gerlof Sijtzes 41 Wieringa 378
(Wieringa) broer Willem Sijtzes 33 Wieringa 376
huis 427 428 Foppe Johannes 35
Kornelis Johannes 22 Koning 379
Aalze Botes 48 WL 7 zoon 4 Bote Aalzes 20 Koudenburg
(Koudenburg) Tiete Aukes 18 Visser
Auke Kornelis 48 Visser
Taeke Jacobs 34 de Vries 380
Pieter
Pieters
48 WL 8 5 Gerlof Douwes Douwma 439
(Dijkstra) neef Andries Eesges 30 Adema 438
huis 429 Gerlof Johannes 30 Visser
zoon Pieter Pieters 18 Dijkstra 429
zoon Sijberen Pieters 14 Dijkstra
Aant
Kornelis
65 WL 9 zoon 5 Weeltje Aants 33 Post 370
(Post) zoon Jan Aants 30 Post 358
huis 373 Monte Sijtzes
Jan Sijtzes
oom Jenne Kornelis 62 Post
Frederik Eelzes 55 WL 10 vader 5 Eelze Jans 88 Schregardus
(Schregardus) broer Johannes Jans Visser 351
huis 411 412 Age Lieuwes 36 Vanger 448
zwager Willem Douwes 62
zoon Tjerk Frederiks 20 Schregardus 420
Sjolle Aukes 66 WL 11 5 Hendrik Lieuwes 32 Vanger 361
(Dijkstra) Pieter Kornelis 53 Visser 359
Douwe Jitzes 31 van Dijk
Kornelis Pieters 24 Visser 359
Folkert Pieters 14 Visser
Dirk Douwes 58 WL 12 zoon 4 Jacob Dirks 28 Visser 399
(Visser) Taeke Eelzes 36 Visser 349
Eelze Taekes 20 Visser 349
Louw Ates 28 de Jong 375
Bote Tietes 41 WL13 broer 4 Gerlof Tietes 37 Groen/Visser 391
(Groen) Snik Tijs Hajes 58 de Boer 431
huis 372 Oere 34 1/2 Gerlof Jacobs 39 de Haan
Hendrik Lieuwes 32 Vanger 361
Gerben Doedes 58 WL 14 zoon 4 Doede Gerbens 28 de Vries 381
(de Vries) zwager Taede Andries 52 Botstra
huis 364 Taeke Montes 28 Visser 426
zoon Douwe Gerbens 18 de Vries 433
Wijtze Jans 58 WL 15 4 Makke Jacobs 34 Makkes
(Visser) Marten Sijtzes 28 Buurmans
huis 355 Age Wijtzes 38 Boersma
Klaas Jans 22 Visser
Riemeren Willems 40 WL 16 zoon 4 Willem Riemerens 18 Mans 388
(Mans) Haje Hendriks
huis 350 Jimke Lieuwes 28 Boschakker
Sijtse Harmens
Hendrik Pieters 48 WL 17 5 Jan Jans 43 Visser
(Dijkstra) Ate Jans 30 Visser
zoon Pieter Hendriks Dijkstra
Dirk Tijssens 28 de Boer
Pieter Jans 19 Visser 376
Goitzen Jelles 55 WL 18 zoon 3 Jelle Goitzens 29 Basteleur 367
(Basteleur) sch zoon Sape Eintes 30 v/d Zee 366
huis 366 zoon Douwe Goitzens 22 Basteleur
Monte Alberts 58 WL 19 4 Klaas Aukes 63 Visser 386
(Visser) Auke Aukes 51 Visser 362
huis 452 Albert Jacobs 38 de Vries
zoon Jan Montes 18 Visser 452
 Posted by at 12:59
nov 232009
 

Het houdt maar niet op. Amper had ik het blogartikel over de historische boekpresentaties van de afgelopen week online gezet of Henk Aartsma mailde me een reeks foto’s van de uitreiking van een ander mooi boek. Het is getiteld Het ontstaan van het Openbaar Vervoer in Noordoost Friesland. Oersneuper Aartsma, Wim Mollema, Jelte Giezen en diverse andere medewerkers zijn jarenlang bezig geweest fotomateriaal en teksten te verzamelen van de openbaar vervoerdiensten in de regio. Het leverde dan ook een boek op met veel unieke foto’s en een doorwrochte inventarisatie van de diverse lijnen, materiaaltypes en personen. De N.O.F. is ontstaan vanuit diverse familiebedrijfjes die werden opgericht rond 1920 met elk een eigen dienstregeling. Voor die tijd lieten reizigers zich veelal met paard en wagen vervoeren. Meint van der Woude bijvoorbeeld, begon met een oude Opel waar de kogelgaten nog in zaten, want de auto had dienst gedaan aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog. Door de invoering van het Reglement Autovervoer Personen in 1937 werd men gedwongen te komen tot een samenwerking en de vorming van streekvervoergebieden, tevens met de bedoeling het grote aantal ‘wilde bussen’ (exploitanten zonder vergunning) een halt toe te roepen. Eén onderneming moest naast rendabele ook een aantal onrendabele lijnen gaan exploiteren. Dit alles versnelde de samenwerking van een aantal bedrijven, die zich eind 1938 verenigden in de N.V. Noord-Oost-Friesche Autobusonderneming. De NOF was een samenvoeging van de ondernemingen v.d. Mei en Co, W. Holwerda, Anjum; Woudstra, Oenkerk; Weidenaar, Oosternijkerk; Jelle Jansen, Dokkum en Tadema, Birdaard.

Naast de geschiedenis van de N.O.F. en N.T.M. wordt ook de overgang naar de FRAM, de fusie naar NoordNet, Veonn, Arriva en tenslotte Connexxion besproken. Dit alles is geïllustreerd met veel foto’s van chauffeurs, autobussen en groepsreizen, oude dienstregelingen, advertenties en krantenartikelen uit het archief van de Leeuwarder Courant en de Nieuwe Dockumer Courant.

Zie ook het nieuwsbericht en het fotoverslag op Waldnet. Bij uitgeverij Profiel vindt u de bestelinformatie. ISBN 978 90 5294 462 3 – 272 pagina’s – full colour – gebonden – € 34,50

 Posted by at 12:59
nov 212009
 

Het was een drukke week met presentaties van nieuwe boeken in het genre geschiedenis.

Donderdagnamiddag 19 november was ik uitgenodigd om in het RijksMuseum van Oudheden in Leiden de uitreiking van het boek Iran and the Netherlands, interwoven through the ages bij te wonen. Uitgever Leo Barjesteh presenteerde samen met een keur aan sprekers een mooie dwarsdoorsnede van de eeuwenoude relaties tussen Nederland (en zijn staatsrechtelijke voorgangers) met het aloude Perzië. Al eerder berichtte ik over de Oostfriese baron Tido von Inn- und Kniphausen die bij de VOC werkte en het olie-eiland Kharg geschonken kreeg. In het kloeke en prachtig gestyleerde boek wordt ook uitgebreid ingegaan op de collectie die ooit in de Eysinga-staete in Beetsterzwaag van Tinco Martinus Lycklama a Nijeholt verbleef. Tot in 1871 kon je voor een gulden de oosterse collectie met ruim 700 stukken bekijken. Op zijn vele reizen had de baron, die leefde van 1837 tot 1900, een uitgebreide verzameling bijeengebracht. In 1866/67 bezocht hij, tijdens een Grand Tour, Perzië, na een reis die via Berlijn, Moskou en Georgië was gegaan. Ook bezocht hij in Irak (Babylon) de stad Bagdad. Op de terugweg liet de protestant zich in Jeruzalem, in een Franciscaner klooster, tot katholiek bekeren. De reizen hadden hem behoorlijk uitgeput, zodat hij besloot rond 1872 naar Cannes in Frankrijk te verhuizen. Hij organiseerde hier diverse spraakmakende bals in zijn villa en verplaatste ook zijn collectie uit Friesland hier naar toe. In 1877 doneerde hij zijn gehele collectie aan de stad Cannes. Een deel is nog te zien in Musee de la Castre. Jonkheer Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt en zijn vrouw Julia Agatha Jacoba barones thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg (1845-1914) zijn in een grafkelder te Wolvega begraven.
Het bezoek aan het RMO gaf me tevens de kans alsnog de deeltentoonstelling Pasja van het Glas, over reizend verzamelaar Anne Tjibbes van der Meulen (1862-1934)te bekijken. Bij een eerder bezoek had ik deze gemist. Klein maar fijn, met een aantal prachtige foto’s van Anne!

Op vrijdag 20 november werd in Munnekezijl het boek Munnekezijl, beeld van een dorp, gepresenteerd. Ons lid Reinder Postma verzorgde samen met Mattie de Vries de redactie van het boek, dat in dorpshuis De Schans aan burgemeester Bearn Bilker werd uitgereikt. Op de foto hiernaast ziet u ze, in gezelschap van Matties kleindochter, die het typwerk deed. De verkoop loopt uitstekend want Postma meldt dat er al meer dan 300 van de oplage van 500 verkocht zijn! Zie ook het verslag op Nijsnet.

Tenslotte viel vandaag bij mij een nieuwe uitgave van de Linschoten Vereeniging op de mat, die op zaterdag 14 november in Leiden werd gepresenteerd. Dit deel 108, Suiker, verfhout & tabak: het Braziliaanse Handboek van Johannes de Laet is bezorgd door de lusitanist dr. Ben E. Teensma, kenner van de Portugese taal, letteren en cultuurgeschiedenis. Hij woonde en werkte vele jaren in Brazilië. De UB Leiden heeft een webtentoonstelling van Johannes de Laet en Nederlands Brazilië.
In het boek wordt beschreven hoe de inlichtingendienst van de W.I.C., onder leiding van hoofdkaartenmaker Hessel Gerrits en later Johannes de Laet, de informatie uit logboeken van terugkerende functionarissen inventariseerde. Het is weer opvallend hoeveel Friese schippers informatie voor het Braziliaanse routeboek van 1629 aanleverden:o.a. Reinier alias Renke Pieters van Ameland, Lambert Lubbertsen van Terschelling en Theunis Cornelissen van Bolsward.

 Posted by at 12:59
nov 182009
 

De in 1634 in Metslawier geboren dominee Balthasar Bekker moet in zijn jeugd veel bijgeloof hebben meegemaakt. Noordoost Friesland is van oudsher, misschien door zijn afgelegen ligging, een gebied waar niet alleen de staatsgodsdienst maar ook allerlei kleinere religies (m.n. doopsgezinden) voet aan de grond kregen. Nog voor de Reformatie bekeerde de bekende doopsgezinde voorman Leenaert Bouwens op reis door Noordoost Friesland in 1 klap honderden twijfelaars die, al voor de officiële ‘afschaffing’ van het katholicisme rond 1580, een nieuw houvast zochten.

Nog tot ver in de 20e eeuw speelden duivelbanners en wonderdokters een grote rol in de dagelijkse praktijk, met name in het gebied van de Wouden.

Balthasar Bekker stelde al deze vormen van bijgeloof aan de kaak in zijn levenswerk De Betoverde Weereld, dat in 1691 te Leeuwarden (deel 1, bij Hero Nauta) en Amsterdam (deel 2) het licht zag en nu ook volledig online staat bij de Universiteit van Heidelberg. Hij was een aanhanger van René Descartes, die enige tijd aan de Universiteit van Franeker verbleef. Een deel van zijn werk schreef Bekker op Hinnema State in Jelsum, dat hij in eigendom had met zijn zwager Bernardus Fullenius, een bekend hoogleraar te Franeker.

Volgens W. Tsj. Vleer in zijn ‘Rare Kostgangers in Dokkum en omliggende gemeenten door de eeuwen heen’ beschrijft Bekker in zijn boek als een schoolvoorbeeld van bizar bijgeloof het geval van bezetene Anna van Ezumazijl uit 1633 (een jaar voor zijn geboorte, een paar kilometer verderop). Ik heb het wel eens proberen op te zoeken in De Betoverde Wereld, maar kon het niet vinden.

Wie weet waar (dus welke bladzijden) in dit boek het geval van Anna van Ezumazijl genoemd wordt?
Reacties graag via de Sneuper mail.
 Posted by at 12:59
nov 162009
 

De stichting Dockumer Roem biedt vijf unieke objecten te huur aan. Deze zijn alle in Dokkum en omgeving in te zetten. Het betreft het Hellinghus, een trekschuit, mobiele muziektent, een draaiorgel en een Friese sjees. De folder, gemaakt door het Admiraliteithuis, die de verhuur regelt, spreekt over Dokkum als de stad met zijn unieke waterloop, straten, pleinen en bolwerken die met de inzet van deze objecten nog intenser ervaren kunnen worden.
Ik ben zelf eens poolshoogte gaan nemen en zag dat het Hellinghus inderdaad een prachtige locatie is geworden voor het houden van een vergadering, workshop of lezing. Bekijk maar eens het filmpje voor een indruk.
Pal tegenover het Museum Admiraliteitshuis is zowel de helling, waar de bouw en het onderhoud van de Admiraliteitsschepen werd gedaan, als het hellinghuis in oude glorie hersteld. Momenteel ligt ook de trekschuit en de Wierumer Aek, de WL 19, voor de kant.
De trekschuit is bij uitstek geschikt voor een rondvaart door de Dokkumer grachten (maximaal 24 personen) waarbij u kunt herbeleven hoe het vanaf 1647, toen de trekvaart Dokkum-Leeuwarden gereed kwam, geweest moet zijn.
Voor een feest is het 72-toets draaiorgel De Granaet (beluister en zie dit filmpje) beschikbaar, gebouwd naar een model van Carl Frei (1884-1967) en kan de muziektent met een vloer van 80m2 als mooi podium fungeren.
De krompanelen Friese sjees behoort tot de laatste in Fryslan gebouwde sjezen door rijtuigmaker P. Wijngaarden te Dokkum in 1874. Deze sjees komt uit het bezit van de Dokkumer familie Wendelaar Bonga en kan met paard en koetsier gehuurd worden voor een majestueuze rondrit. Er is een Fries sjezenstamboek waarin zo’n 70 sjezen staan vermeld. Het mooiste is natuurlijk een echt mooi zwart Fries paard in het span van het meestal witte rijtuig. Op de Sneuper site hebben we zelfs nog lijsten van mensen die rond 1800 een sjees bezaten.
 Posted by at 12:59
nov 102009
 

Het Meertens Instituut in Amsterdam heeft een grote verzameling audiobestanden met opnames van dialecten. Inmiddels staan deze online en zijn via een kaart van Nederland met rode stippen gemakkelijk te raadplegen. Door even kort met de muispijl boven een stip te blijven hangen wordt de plaatsnaam getoond.

Zo hoor je hoe anders gesproken wordt in het Friese Sint Jacobiparochie (Sint Jabik, Het Bildt), in feite ook geen Fries, ten opzichte van bijvoorbeeld Dokkum. In Noordoost Friesland zijn opnames vanuit Moddergat, Ee, Metslawier, Driesum, Kollum, Burum, Brantgum, Rinsumageest, Murmerwoude, Gerkesklooster en Kollumerzwaag te beluisteren.

Ik heb al eens eerder dit jaar een artikel over deze verzameling geschreven, maar toen was de online hoeveelheid bestanden nog niet zo groot. De opnames zijn soms al enkele tientallen jaren oud, waardoor het dus mogelijk is dat degene die de tekst uitspreekt al niet meer leeft. Mooi om te horen dat er binnen een provincie als Friesland nog zoveel verschillende nuances in de taal en uitspraak bestaan. Je zult bijvoorbeeld in het grensgebied van Friesland en Groningen merken dat de taal ook enigszins mengt.
 Posted by at 12:59
nov 062009
 

Dat niet alleen in Friese bronnen genealogische gegevens van Friese families te vinden zijn moge duidelijk zijn. Als er dan ook weer eens een bron met interessante informatie voorbij komt kijk ik vaak even of er bv Dokkumers in voorkomen.
Zo meldde de nieuwsbrief van de NGV dat er in de database van het Zeeuws Archief o.a. gevangenen zijn opgenomen. Ik nam een kijkje op www.zeeuwengezocht.nl (kopje Zoeken).

Met 1 zoekopdracht kun je in vele databases tegelijk zoeken.

Bij het zoeken op plaatsnaam Dokkum vind je 11 namen, zoals bijvoorbeeld een opvarende van een schip uit 1747. Op de naam Zijlstra krijg je een nog veel langere lijst en ook diverse Tolsma’s komen in de database voor. Probeer het zelf maar eens uit zou ik zeggen.

 Posted by at 12:59
nov 062009
 

Afgelopen weekend vond in Frederiksoord de eerste Kolonistendag plaats. Initiatiefnemer Will Schackmann uit Groningen meldde dat er wel tussen de 4.000 en 5.000 mensen op bezoek zijn geweest.
RTV Drenthe heeft er een kort filmpje van gemaakt.

[youtube=http://www.youtube.com/watch?v=RWES-1iL6uA]

 Posted by at 12:59
nov 032009
 

Afgelopen vrijdag was ik in het Rijksmuseum voor Oudheden (RMO) in Leiden. Ik bezocht de tentoonstelling Dorestad, Wereldstad in de Middeleeuwen. Dorestad was de belangrijkste handelsplaats van Noordwest Europa in de periode waarin Bonifatius vermoord werd (754) en had zijn hoogtepunt rond 800. Het was de laatste week, want op 1 november zou de expositie stoppen. Prachtig om te zien hoe deze plaats (het huidige Wijk bij Duurstede) aan de rivier de Rijn lag, wel 3 kilometer lang, met allemaal steigers waaraan schepen uit heel Europa aanmeerden. Deze namen kostbare handelswaar mee, zoals glas, potten, zwaarden en fibula’s. Een prachtige fibula was te zien, die deed denken aan de koningsfibula van Wijnaldum. Ook de muntschat van Tzummarum was te zien. Deze meer dan 2800 munten van Lotharius I, waren merendeels geslagen in Dorestad, dat een eigen Munt had. De Vikingen kregen ook in de gaten dat Dorestad een plaats was waar veel te halen was en vielen daarom de stad met regelmaat aan, met name rond 835. Niet veel later was het gedaan met de weelde in de handelsstad die door de Friezen vaak tegen de Franken bevochten werd. Dorestad was dus eigenlijk de hoofdstad van het Friese rijk, dat zich toen dit nog van de Schelde tot aan de Weser uitstrekte.

Pas toen ik thuis kwam las ik in een folder van het RMO dat er ook een tentoonstelling is getiteld Pasja van het Glas. Deze gaat over de verzameling van Anne Tjibbes van der Meulen (1862-1934) uit Bergum. En gelukkig duurt deze nog even, namelijk tot 3 januari 2010. Van der Meulen reisde jarenlang langs de landen rond de Middellandse Zee en op Java, Sumatra en Celebes, op zoek naar antiek glas. Ook hield hij een dagboek bij en hield hij lezingen, waarvan hij er een uitschreef en publiceerde in 1931, Over oud Glas. Voor het eerst wordt nu zijn uitgebreide collectie en dagboek in volle glorie tentoongesteld die na zijn dood in 1934 in Egypte naar de depots van het RMO werden overgebracht. Een mooi uitstapje voor op een regenachtige zondag dit najaar.
Ook leuk: een mooi nieuw cultuur-historisch magazine, getiteld Poldervondsten.
 Posted by at 12:59
nov 022009
 

Voor onderzoekers naar families in Noordoost Friesland is het aangrenzende Groninger Westerkwartier ook relevant. Regelmatig werd er ‘over de grens’ getrouwd en verhuisd, soms zelfs gedwongen door een verbanning uit Friesland.

De Groninger Archieven hebben sinds kort een aantal boedelinventarissen online gezet van o.a. plaatsen uit het Westerkwartier en omgeving, zoals Grijpskerk, Lutjegast, Doezum, Ezinge, Feerwerd, Oldehove, Kommerzijl, Niezijl, Tolbert, Saaxum, Visvliet, Aduard, Garnwerd, Oldekerk, , Marum, Nuis, Grootegast en Opende. De website http://www.archieven.nl/ is sowieso een goede online bron om eens uitgebreid in te sneupen. De scans van de Gerechten in het Westerkwartier zijn te vinden onder Toegangsnummer: 735 en zoekwoorden ‘scans’ en ‘boedels’. Waarschijnlijk moet u wel een plug-in downloaden, maar dat is zeker de moeite waard!

Officieel beslaat de periode 1600 tot 1811 maar wat ik nu online zie speelt met name tussen 1750 en 1811. Vermoedelijk wordt dit in de loop der tijd aangevuld, dus kom regelmatig even kijken of er iets bijgekomen is. En interessante vondsten voor uw familie uit Noordoost Friesland zien we ook graag terug in een artikel voor ons kwartaalblad De Sneuper (voor de meest recente nummers zie hier en hier).

 Posted by at 12:59
QR Code Business Card

Switch to our mobile site